2024/2025 eğitim yılında ilk dönem geride kalırken üniversitelerde kurulan Dezenformasyonla Mücadele Kulüpleri tartışma konusu.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Başkanı Fahrettin Altun, aralık ayında gerçekleşen 15. Büyükelçiler Konferansı’nda dezenformasyonla mücadelenin kitleselleşmesi amacıyla üniversitelerle işbirlikleri yaptıklarını ve 39 farklı üniversitede dezenformasyonla mücadele kulüpleri kurduklarını açıkladı.
Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan da sosyal medyada #2024teNeYaptık etiketiyle yaptığı paylaşımda 44 üniversitede dezenformasyonla mücadele kulübü kurulmasını sağladıklarını söyledi.
Geçtiğimiz haftalarda Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde kurulması kararlaştırılan kulübe öğrencilerin verdiği tepki projeyi gündeme getirdi.
bianet kulüpleri Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’na sordu. Ancak Başkanlık soruları yanıtsız bıraktı. bianet bunun üzerine külüpleri ve faaliyetlerini araşıtırdı. Barış Akademisyeni İletişim Bilimci Dr. Vahdet Mesut Ayan ile konuştu.
Dezenformasyonla mücadele kulüpleri ne yapıyor?
Açık kaynak taramalarına göre kulüpler; İletişim Başkanlığı ve onun bünyesinde faaliyet gösteren Dezenformasyonla Mücadele Merkezi ortaklığında etkinlikler düzenliyor. Paneller, konferanslar hatta kamplar gerçekleştiriyor.
“Dezenformasyonla mücadele” söylemi altında düzenli şekilde içerik üretiyor, bültenler çıkartıyor, İletişim Başkanı Fahrettin Altun ve Dezenformasyonla Mücadele Merkezi Koordinatörü İdris Kardaş gibi isimlerin açıklamalarını paylaşıyor.
Ayrıca, bu kulüplerin üyeleri; İletişim Başkanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı gibi devlet kurumlarının etkinliklerine düzenli şekilde katılım sağlıyor. Kulüp yönetimleri, İdris Kardaş’ı ziyaret ediyor, toplantılar düzenliyor.
Bu gönderiyi Instagram'da gör
Görünüşte özerk, etkinliklerse merkezi
Kulüplerin düzenlediği kitlesel etkinlikler, belirli yönleriyle dikkat çekiyor. Örneğin Dicle Üniversitesi Dezenformasyonla Mücadele Kulübü, Dezenformasyonla Mücadele Merkezi ortaklığında “Bilişim Çağında Dezenformasyon” başlıklı bir konferans düzenlemiş.
Öğrencilerin yanı sıra rektör, rektör yardımcısı, dekanlar, İletişim Başkanlığı bölge müdürü ve diğer idari personellerin katıldığı etkinlikte çeşitli konuşmalar ve sunumlar gerçekleştirilmiş.[1]
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi gibi okullarda da aynı başlıkta etkinlikler görüyoruz. Buralarda da İdris Kardaş’ın konuşmaları etkinliklerin ana gövdesini oluşturuyor.
Bu gönderiyi Instagram'da gör
Önce konferans sonra kulüp
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi ve Selçuk Üniversitesi gibi birçok devlet üniversitesinde ise bu etkinlikler Dezenformasyonla Mücadele Merkezi ve üniversite yönetimi işbirliğinde düzenleniyor.[2]
Etkinliklerden kısa süre sonra ise bu okullarda dezenformasyonla mücadele kulüplerinin kurulması dikkat çekiyor.
Kulüplerin ortak özellikleri bunlarla sınırlı da değil. Dezenformasyonla mücadele kulübü üyesi öğrenciler, şehir dışında gerçekleşen birçok etkinliğe katılım sağlıyor.
Bu gönderiyi Instagram'da gör
Anadolu’dan Dijitale Fotoğrafın Yolculuğu Sempozyumu, Dezenformasyonla Mücadele Kampı, “The Lies of Israel” gibi İletişim Başkanlığı’nın düzenlediği konferans ve panellere katılım oldukça kitlesel. Okullardan bu etkinlikler için servisler dahi kaldırılıyor.
AKP yöneticileri de katılıyor, ortak etkinlikler düzenleniyor
Siyasi partilerle ilişkisini reddeden kulüplerin yerel etkinlikleri de dikkat çekici.
Aydın’da “Darağacında Hakikat: 27 Mayıs” başlıklı bir panel gerçekleştirilmiş. İktidara yakınlığı ile bilinen isimlerin konuşmacı olduğu etkinliğe AKP yöneticileri de katılmış.
Samsun’daki kulübün başkanı ise AKP gençlik kollarının buluşmasına katılmış, Cumhurbaşkanına soru sormuş. Kulübü de bu videoyu paylaşmış.[3] Aynı kulüp, ÜniAK ile “İletişimde Kurumsallık” paneli gerçekleştirmiş.[4] Ondokuz Mayıs Üniversitesi Öğrenci Toplulukları Yönergesi’nde ise “Topluluklar, siyasi partilerle ilişki içinde olamazlar.” ifadesi yer alıyor.
Özgür düşünce merkezi mi, hedef gösterme aparatı mı?
Eleştirilere “özgür düşünceye saldırı” diyen Dezenformasyonla Mücadele Kulüpleri, gazeteleri ve gazetecileri de hedef gösteriyor
Sözcü’den Sultan Uçar’ın “Türk üniversiteleri verilerle mi oynadı” başlıklı yazısını hedef gösteren Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Dezenformasyonla Mücadele Topluluğu, haberin YKS adaylarını ve kamuoyunu manipüle etme amacıyla yapıldığı ve haberin gerçeği yansıtmadığı iddiasında.[5] Aynı kulüp, AYM’nin Cumhurbaşkanı’nın rektör ve Merkez Bankası Başkanı atama yetkisiyle ilgili verdiği iptal kararını da hedef almış. Kararı haber yapan gazeteleri de sıralamış.
Bu gönderiyi Instagram'da gör
Diğer üniversitelerdeki kulüpler de benzer içerikleri paylaşıyor. Gazetelerden bireysel hesaplara birçok haber yalanlanıyor ve İletişim Başkanlığı’nın açıklamaları paylaşılıyor.
Ayan: Temel amaç iktidar lehine hakikat üretmek
Barış Akademisyeni Dr. Vahdet Mesut Ayan’a göre, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın öncülüğünde üniversitelerde kurulan dezenformasyonla mücadele kulüplerinin temel amacı "iktidar lehine hakikat üretmek".
Ayan, kulüplerin özellikle iktidarı zora sokabilecek iddiaları hızla dezenformasyon ilan ettiğini vurgularken, üniversitelerde bu tür yapıların kurulmasının şaşırtıcı olmadığını söylüyor:
Kulüplerin üniversite bünyesinde İletişim Başkanlığının talimatıyla kurulması Türkiye toplumu için şaşırtıcı olmayacaktır. Zira Millî Eğitim Bakanlığı’nın tarikat ve cemaatlerle, Ülkü Ocakları ile protokol imzaladığı bir ortamda neden İletişim Başkanlığı, üniversitelerde dezenformasyonla mücadele kulüpleri kurdurmasın?
Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü’nün yerine yetkileri genişletilerek 2018’de kurulan Başkanlık, bünyesinde Anadolu Ajansı ve Basın İlan Kurumu’nu barındırırken TRT’de de söz sahibi bir konuma evrildi. Kurumun temel amacı, mevcut iktidar lehine hakikat üretmek ve bu hakikat karşısında direnen söylemleri “dezenformasyon” kavramı ile sessizleştirmek. Bu amaçla bir nevi sansür kurumu gibi çalışan İletişim Başkanlığı, sosyal medyada getirilen erişim yasağından, iktidar propagandasının tek elden yürütülmesine hem geleneksel hem de yeni medyanın tek elden kontrol edilmesine değin birçok faaliyeti yerine getiriyor.
Haliyle Emre Tansu Keten’in vurguladığı gibi bu kurum ve bünyesinde yer alan Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, ‘…iktidarı zora sokabilecek iddia ve haberleri, herhangi bir yönteme başvurmadan ya da ne idüğü belirsiz yöntemlerle hızla yanlışlıyor ve bunları dezenformasyon ilan ediyor.’
AKADEMİSYEN EMRE TANSU KETEN DEĞERLENDİRDİ
"Sansür yasası AKP'nin medya operasyonlarının finali"
5 Ekim 2022Dolayısıyla bu kuruluşların üniversitelerde de faaliyet göstermesine veya böyle bir direktifle kurulmasına şaşılmamalı. Nitekim 2016’dan bu yana siyasal ve toplumsal alanda otoriter bir rejime evrilen yönetim yapısı, sadece geleneksel ya da yeni medya mecralarında değil; sokakta, işyerlerinde, okullarda ve üniversitelerde de kendi sesini yaygınlaştırma, karşısında yer alan söylemleri ve sahiplerini cezalandırma yoluna gidiyor.
Türkiye’de eğitim kurumlarının çeşitli siyasi ve ideolojik yapılara açıldığını belirten Ayan, kulüplerin üniversiteleri iktidarın aparatı haline getireceğini ifade etti.
Ayrıca, akademik özgürlüğün gittikçe daraldığını ve farklılıkların baskı altında tasfiye edildiğini kaydederek, "Bu süreç, üniversitelerin üniversite olmaktan çıkarılması anlamına geliyor" dedi.
İletişim Başkanlığının faaliyetlerine göz yuman ya da faaliyetlere ön ayak olan üniversitelerin durumunu da açıklamak gerek. Özellikle Boğaziçi Üniversitesi sürecinde gördüğümüz gibi burada da iktidarın baskıcı ve farklılıkları tasfiyeci yaklaşımını görmekteyiz. AKP ile gittikçe daralan akademik özgürlük, iktidarın kurumları tarafından kıskaca alınmış durumda. Kulüpler, bir yanıyla iktidarın ideolojisinin kampüslerde yeniden üretilmesine olanak tanırken, üniversiteleri de üniversite olmaktan çıkararak iktidarın birer aparatı haline getirecektir. Dolayısıyla durumun iktidarın otoriter yaklaşımlarını barından bir boyutu ve üniversitelerin üniversite olmaktan çıkmasını kesiştiren bir boyu var.”
bianet şu üniversitelerde dezenformasyonla mücadele kulübü kurulduğunu tespit etti:
Marmara Üniversitesi, Erciyes Üniversitesi, Kocaeli Üniversitesi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Gümüşhane Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Dicle Üniversitesi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Hitit Üniversitesi, Karabük Üniversitesi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Gaziantep Üniversitesi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Gaziantep İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi, İbn Haldun Üniversitesi, Kafkas Üniversitesi, Fırat Üniversitesi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Munzur Üniversitesi, İstanbul Medipol Üniversitesi, Yozgat Bozok Üniversitesi, Uşak Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, Muş Alparslan Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Pamukkale Üniversitesi, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
[1] https://www.dicle.edu.tr/haberler/bilisim-caginda-dezenformasyon-konferansi-duzenlendi-10875
[2] https://haber.adu.edu.tr/haber/universitemizde_cumhurbaskanligi_iletisim_baskanligi__dezenformasyonla_mucadele_merkezi_koordinatoru_idris_kardasin_konusmaci_olarak_yer_aldigi_bilisim_caginda_dezenformasyon_adli_soylesi_gerceklesti-1000137760
[3] https://www.instagram.com/reel/DDuVHv0iEZ9/?igsh=MWM5dTAyOGRvNG5kMw==
[4] https://www.instagram.com/p/DCzaQ0-M1OT/
[5] https://www.instagram.com/p/C8AaFDKtlVJ/
[6] https://www.instagram.com/p/C7zZvzItLC-/
