Cumartesi Anneleri/İnsanları, zorla kaybedilen yakınlarının akıbetini sormak ve sorumluların yargılanmasını talep etmek için 1121. hafta buluşmasında Galatasaray Meydanı’nda bir araya geldi.
Kayıp yakınları ve hak savunucuları, bu haftaki buluşmada 13 Eylül 1980’de gözaltında kaybedilen Cemil Kırbayır’ın akıbetini sordu. Cumartesi Anneleri/İnsanları adına açıklamayı İkbal Eren okudu.
Eren, gözaltında kaybetme dosyalarında etkili soruşturma yürütülmemesinin ardından zamanaşımının gerekçe gösterilerek dosyaların kapatılmasına tepki gösterdi.
Eğer gözaltında kayıp dosyalarında olduğu gibi etkin soruşturmalar yapılmaz, tanıklar dinlenmez, deliller toplanmaz, sorumlular hesap vermeden yıllar geçirilir ve ardından “zamanaşımı doldu” denilerek dosyalar kapatılırsa, burada yalnızca bir hukuk kuralının uygulanmasından söz edilemez. Bu durum, zamanaşımı kurumunun devletin yıllarca yerine getirmediği soruşturma yükümlülüğünün üzerini örten bir kalkan haline getirilmesidir. –Cumartesi Anneleri/İnsanları 1121. hafta açıklamasından
Cemil Kırbayır’a ne oldu?
Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın açıklamasına göre 26 yaşındaki Kars Eğitim Enstitüsü öğrencisi Cemil Kırbayır, 13 Eylül 1980’de Ardahan’ın Göle ilçesine bağlı Okçu köyündeki evinden güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı.
Önce Göle’deki 247. Piyade Alayı’na götürülen Kırbayır, yaklaşık bir hafta burada tutuldu. Ardından Kars Emniyet Müdürlüğü’ne, daha sonra da gözetimevi olarak kullanılan Kars Eğitim Enstitüsü’ne götürüldü.
Ailesi, Kırbayır’ı görebilmek ve ihtiyaçlarını karşılamak için gözaltında tutulduğu merkezlere gidip geldi. Ancak aile, 8 Ekim’den sonra kendilerine “Oğlunuz firar etti, bir daha onu sormaya gelmeyin” denildiğini ve o tarihten sonra Kırbayır’dan haber alamadıklarını anlattı.
Ailenin ve Türkiye Barolar Birliği’nin yaptığı suç duyurularından sonuç alınmadı.
Kırbayır’ın annesi Berfo Kırbayır, oğlunun akıbetini öğrenmek için yıllarca mücadele etti. 5 Şubat 2011’de dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’la Dolmabahçe Sarayı’nda görüşen Kırbayır, “Ben ölmeden oğlumu bul” talebini iletti.
Görüşmenin ardından TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu bünyesinde Kırbayır’ın akıbetini araştıran bir alt komisyon çalışma yürüttü. Komisyon, döneme ait belgeleri inceledi; Kırbayır’ı sorgu sırasında gören tanıkların yanı sıra emniyet ve MİT mensuplarını dinledi.
Komisyon, Kırbayır’ın gözaltında işkence gördüğü, işkence sonucu hayatını kaybettiği ve bedeninin ölümüne neden olan sorgulamaları yapan kamu görevlilerince ortadan kaldırıldığı kanaatine vardı.
Soruşturma zamanaşımından kapatıldı
Meclis komisyonu Kars Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunurken, Kırbayır’ın kaybedilmesine ilişkin soruşturma yeniden açıldı.
Adalet Bakanlığı, 25 Şubat 2020’de Yargıtay’a başvurarak dosyada zamanaşımı yönünden “kanun yararına bozma” kararı verilmesini istedi. Yargıtay 8. Ceza Dairesi talebi kabul etti. Kars Cumhuriyet Başsavcılığı da 28 Aralık 2021’de kovuşturmaya yer olmadığına karar vererek soruşturmayı zamanaşımı gerekçesiyle kapattı.
İkbal Eren, “Gözaltında kaybetme suçunda zamanaşımı işletilemez” dedi.
Devletin etkin soruşturma yapma yükümlülüğünü yerine getirmeyip yıllarca dosyaları sürüncemede bırakması, ardından “zamanaşımı doldu” diyerek soruşturma ve kovuşturmaları kapatması yalnızca bir usul sorunu değildir. Bu, hukukun inkârıdır. Cezasızlığın kurumsallaştırılmasıdır. Cumartesi Anneleri/İnsanları 1121. hafta açıklamasından
Eren, Cemil Kırbayır’ın akıbeti açıklanana ve onu gözaltında kaybedenler yargılanana kadar Berfo Kırbayır’ın bıraktığı yerden sormayı sürdüreceklerini söyledi.
Keskin: “Zamanaşımı örtbas aracı olarak kullanılıyor”
Kırbayır ailesinin avukatlarından Eren Keskin de Türkiye’nin Birleşmiş Milletler’in zorla kaybetmelere karşı sözleşmesini imzalamamasına dikkat çekti.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Birleşmiş Milletler Gözaltında Kayıplara Karşı Sözleşme’yi imzalamıyor. Çünkü imzalarsa zamanaşımı durumu ortadan kalkacak. Devletin zamanaşımını bir örtbas aracı olarak kullandığını düşünüyorum. Zamanaşımını kullanarak bu tür faili meçhul cinayetlerin, faili bulunabilecek cinayetlerin üstünü örtüyor. –Avukat Eren Keskin
Cemil Kırbayır’ın kardeşi Mikail Kırbayır ise “Devletin gözaltında kaybettiği insanların aileleri, ne çekti, hangi travmaları yaşadı? Her canlı dünya gelir ölümle yüzleşir ama bizim ki farklı bir durum. Benim kardeşim katledildi” dedi.
Gözaltında kaybedilişinin 46. yılında soruyoruz: Cemil Kırbayır nerede? #CumartesiAnneleri1121Hafta https://t.co/nJNVxX3Okj
— Cumartesi Anneleri (@CmrtesiAnneleri) September 19, 2026
(VC)
