Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında, TBMM’de temsil edilen 11 siyasi partiden 51 üye 'Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nu nda bir araya geldi.
Kürt sorunun demokratik çözümü üzerine çalışan Komisyon, 5 Ağustos 2025 ile 18 Şubat 2026 tarihleri arasında gerçekleştirdiği 21 toplantıda, toplumun farklı kesimlerinden 137 konuşmacının görüş ve önerileri dinlendi.
Toplantılar boyunca 91 saat çalışma yapıldı, 4 bin 318 sayfa tutanak tutuldu.
1. TOPLANTI-5 AĞUSTOS
Komisyonun adı, "Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu" olarak belirlendi. Komisyonun çalışma usul ve esasları kabul edildi.
2. TOPLANTI-8 AĞUSTOS
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, güvenlik, savunma ve istihbarat alanlarında Komisyona detaylı sunum yaptı. Komisyon üyelerinin sorularını cevapladı. Toplantı, kapalı oturum şeklinde yapıldı.
3. TOPLANTI-12 AĞUSTOS
38 Komisyon üyesi söz alarak, Kürt sorununun çözümü ve ülke gündeminden tamamen çıkartılması amacıyla toplumsal duyarlılığın artırılması, kardeşlik, özgürlük, demokrasi ve adalet başta olmak üzere çeşitli konularda görüş ve tekliflerini dile getirdiler.
4. TOPLANTI-19 AĞUSTOS
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, milletvekillerine sunum yaptı. Komisyonda; Türkiye Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri Derneği, Türkiye Gaziler ve Şehit Aileleri Vakfı, Türkiye Şehit Yakınları ve Gaziler Dayanışma Vakfı, Emniyet Teşkilatı Vazife Malulü ve Şehit Aileleri Vakfı, Türkiye Muharip Gaziler Derneği ve Diyarbakır Anneleri temsilcileri dinlendi.
Meclis'te 'Kürtçe' krizi
5. TOPLANTI-20 AĞUSTOS
Cumartesi Anneleri, Barış Anneleri, İHD, MAZLUMDER, Tahir Elçi İnsan Hakları Vakfı ve İHH temsilcileri dinlendi. Barış Anneleri'nden Nezahat Teke'nin Kürtçe konuşmasının engellenmesi tepkilere neden oldu.
6. TOPLANTI-27 AĞUSTOS
Türkiye Barolar Birliği Başkanı, Ankara 2 Nolu Barosu Başkanı, İstanbul 2 Nolu Barosu Başkanı, Bingöl, Diyarbakır, Hatay, Malatya, Mardin, Mersin, Sivas ve Van baro başkanları dinlendi. İstanbul Barosu Başkanı Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu, kendilerine resmi davet yapılmaması nedeniyle toplantıya katılmadı.
7. TOPLANTI-28 AĞUSTOS
Önceki dönem TBMM Başkanları; Hikmet Çetin, Ömer İzgi, Bülent Arınç, Köksal Toptan, Mehmet Ali Şahin, Cemil Çiçek, İsmet Yılmaz, İsmail Kahraman, Binali Yıldırım ve Mustafa Şentop değerlendirmelerde bulundu.
8. TOPLANTI-11 EYLÜL
TÜRK-İŞ, HAK-İŞ, DİSK, MEMUR-SEN, TÜRKİYE KAMU-SEN ve KESK temsilcileri dinlendi.
9. TOPLANTI-12 EYLÜL
TOBB, TZOB, TESK, TİSK, TUSİAD, MÜSİAD ve ASKON temsilcileri dinlendi.
10. TOPLANTI-17 EYLÜL
Prof. Dr. Havva Kök Arslan, Prof. Dr. Sevtap Yokuş Veznedaroğlu, Prof. Dr. Ayşe Betül Çelik, Prof. Dr. Deniz ülke Kaynak, Prof. Dr. Talha Köse, Doç. Dr. Çerağ, Esra Çuhadar, Doç. Dr. Vahap Coşkun, Fatih Ulusoy ve Hüseyin Oruç dinlendi.
11. TOPLANTI-18 EYLÜL
Doğu ve Güneydoğu Anadohfda faaliyet gösteren GÜNSİAD, DOGÜNKAD, DOGONSİFED, İTTİHAD, MEDAV, Anadolu Güvenlik Korucuları ve Şehit Aileleri Konfederasyonu, Kadim Aşiretler Federasyonu, Mezopotamya Göç izleme ve Araştırma Derneği ve Mezopotamya İslami Araştırmalar Federasyonu temsilcileri dinlendi.
12. TOPLANTI-24 EYLÜL
SETA, DİTAM, Rawest Araştırma, KSC, EKEAV, Ankara Enstitüsü, SAHAM, TEPAV, ORSAM ve GENAR temsilcileri dinlendi.
13. TOPLANTI-2 EKİM
Hukukçular Derneği, ÖHD, SODAD ve HUDER temsilcileri ile hukukçu akadernisyenler Prof. Dr. Abdurrahman Eren, Prof. Dr. Fazıl Hüsnü Erdem, Prof. Dr. İlhan Üzülmez, Prof. Dr. Mahmut Koca ve Prof. Dr. Bahri Öztürk dinlendi.
14. TOPLANTI-8 EKİM
TESUD, EMUJAD, TEMAD, TEMUD, MEBYADER, DEMBİRDER, PODEM, Hak inisiyatifi Derneği, Barış Vakfı ve TMD temsilcileri dinlendi.
15. TOPLANTI-15 EKİM
AGD, T3 Vakfı, Genç Barış inşaciları Derneği, TÜGVA, Gençlik Örgütleri Forumu, MTTB, Hazar Eğitim Kültür ve Dayanışma Derneği, Barışa Ihtiyacım Var Kadm İnisiyatifl, TİKAD, 29 EKD ve KADEM temsilcileri dinlendi.
Bakanlar sunum yaptı
16. TOPLANTI-30 EKİM
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Komisyonun çalışma alanına giren konularda yürütülen ve planlanan faaliyetlerle ilgili olarak sunum yapıp, Komisyon üyelerinin sorularını cevapladı.
17. TOPLANTI-18 KASIM
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Komisyonun çalışma alanına giren konularda yürütülen ve planlanan faaliyetlerle ilgili olarak sunum yaptı. Bakanlar, Komisyon üyelerinin sorularını cevapladı. Siyasi nezaket ve üslupla bağdaşmayan bazı söylemlere karşı Komisyonunun ortak açıklama metni okundu. Metin oylanarak ittifakla kabul edildi.
Komisyon İmralı'ya gitti
18. TOPLANTI-21 KASIM
Komisyon üyeleri bugüne kadar yapılan çalışmalar hakkında değerlendirmelerde bulundu. Hazırlanacak nihai rapor başta olmak üzere, sonraki çalışmalar ele alındı. Komisyon ayrıca, üye tam sayının 5'te 3 nitelikli çoğunluğunun oyuyla İmralı Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu'na gidilmesine karar verdi.
19. TOPLANTI-4 ARALIK
Komisyon üyelerince rapor hakkında değerlendirmelerde bulunuldu. 24 Kasım 2025 tarihinde İmralı Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumuna giden komisyon üyesi milletvekillerinin gerçekleştirdiği görüşmeye ilişkin özet notu okunarak, Komisyonun bilgisine sundu.
Ortak rapor kabul edildi
20. TOPLANTI-24 ARALIK
Prof. Dr. Havva Kök Arslan ve Dr. Murat Sevencan, Komisyon tutanaklarının içerik analizi çalışmalarına ilişkin sunum yaptı ve Komisyon üyelerinin sorularını cevapladı. Komisyonun çalışma süresinin iki ay daha uzatılması oy birliği ile kabul edildi.
Çözüm komisyonunun ortak raporunun tamamı
21. TOPLANTI-18 ŞUBAT
Komisyon üyelerince taslak rapora ilişkin değerlendirmelerde bulunuldu. Daha sonra yapılan oylamada Milli Dayamşma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu Raporu, nitelikli çoğunlukla kabul edildi. 47 kabul, 2 ret, 1 çekimser oy kullanıldı.
(AB)
