Antalya’da COP31’in ikinci ve son haftası bugün başladı. Hafta sonu Halkların İklim Zirvesi ve İklim Adaleti Forumu tarafından düzenlenen iki yürüyüşe ev sahipliği yapan Antalya’da gözler yeniden müzakere sürecine çevrildi.
Uluslararası İklim Eylem Ağı (CAN International) Politik Stratejiler Sorumlusu Jacobo Ocharan, müzakerelerin ilk haftasının boşa geçtiğini belirterek Türkiye’nin COP’un başarısı için önemini vurguladığı çatı kararın (cover decision), tam tersine, dikkat dağıtan bir etken olduğunu söylüyor.
Jacobo Ocharan, “COP’un ilk haftasının boşa geçtiğini düşünüyoruz çünkü müzakere taslak metinlerinde şu ana kadar birçok engel görüyoruz. İklim krizinin korkunç etkilerini her yerde gördüğümüz bir noktada, ‘İki haftalık süremiz var, bakalım ikinci hafta daha iyisini yapabilecek miyiz?’ demek doğru bir yaklaşım değil” diyor.

“COP31’in üç ana gündemi adil geçiş, finansman ve azaltım”
Ocharan’a göre Adil Geçiş Mekanizması ya da sivil toplumda kullanılan adıyla BAM (Belém-Antalya Mekanizması) ile iklim finansmanı taahhüdü konularında ilerleme sağlanamazsa COP’un başarılı olmasından söz etmek oldukça zor.
“Bu ikisi geçen yıl alınan kararlardı ve belirli müzakere ekipleri tarafından uzun süredir görüşülüyordu” diyen Ocharan, sözlerine şöyle devam ediyor:
Umarız ki insanlar, topluluklar ve işçiler için adil bir geçiş sağlayacak, bugünkü fosil yakıt ekonomilerinden uzaklaşmamıza imkân verecek iyi çözümler ve kararlar ortaya koyarlar. Bu hedefler konusunda bir temel, bir taahhüt elde etmeyi umuyoruz. Kaldı ki bu taahhüt (yılda 120 milyar dolar), uyum finansmanı için ihtiyaç duyulan miktarın ancak yüzde 30’u kadar olup, açık ara yetersizdir.

COP31’de yanıtlanmayan sorular
“Çatı kararı bir dikkat dağıtma aracı olarak kullananlar var”
Ocharan, Türkiye’nin de arkasında durduğu çatı karar hakkında ise şunları söylüyor:
Tarafların amacının ne olduğunu hâlâ bilmediğimiz bu “çatı karar”a sürüklendiğini izliyoruz; örneğin, daha küçük ülkelerden gelen ve sayıları az olan heyetlerin, aynı odalara girmeleri gereken aynı kişilerin bile bir araya gelemediğini görüyoruz. Ayrıca kendi stratejilerini uygulayarak çatı kararı bir dikkat dağıtma aracı olarak kullanan büyük delegasyonlar var.
Antalya’daki müzakerelerde gelişmekte olan ülkelerin en büyük beklentisi olan iklim finansmanının önünde zengin ülkelerin durduğunu belirten Ocharan, BM raporlarına göre ihtiyaç duyulan miktarın 400 milyar dolar olduğunu, buna rağmen 120 milyar dolarlık bir kararın bile iyi bir başlangıç sayılabileceğini ifade ediyor.
“Destekler yeterli değil”
Ocharan, adil geçiş konusunda BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) altında farklı girişimleri ve kapasiteleri bir araya getirecek bir mekanizma kurulmasına ihtiyaç olduğunu da düşünüyor.
“Kömür madenciliğinden uzaklaşan madencilik sektörüne veya farklı sektörlere ve farklı türdeki işçilere yönelik destekler var ancak bunlar yeterli olmuyor, çünkü birbirinden kopuk” diyen Ocharan’a göre, hangi alanların kapsanmadığını belirleyen, yardıma ihtiyacı olanlara odaklanan ve fon veren değil topluluklara fonlara erişim imkânı sağlayan bir mekanizma gerekiyor.
Çatı karar taslağında uzlaşma yok
COP31 Başkanlığı’nın 16 Kasım tarihinde açıkladığı çatı karar taslağı, ülkelerin müzakerelerde dile getirdiği görüşler ve sunduğu yazılı öneriler temel alınarak hazırlandı. Henüz uzlaşma sağlanamayan metin, bazı ülkelerin desteklemediği önerileri de içeriyor.
Başkanlık, taslağın bir uzlaşmayı yansıtmadığını, müzakerelere zemin oluşturmayı amaçladığını belirtiyor. Hangi maddelerin metinde kalacağı da dahil olmak üzere tüm konular müzakereye açık. Nihai karar için tarafların uzlaşması gerekiyor.
Belgede, ülkelerin çatı karara ilişkin dile getirdiği önerilerden bazıları şöyle:
- Enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşılması ve verimsiz fosil yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması.
- İklim finansmanının yıllık 1,3 trilyon dolara çıkarılması yönünde ilerleme sağlanması ve 300 milyar dolarlık hedefe ulaşılmasının hızlandırılması.
- İklim değişikliğine uyum için sağlanan finansmanın 2035'e kadar en az üç katına çıkarılması.
- Küresel elektrifikasyon oranının 2035'e kadar yüzde 35'e yükseltilmesi; yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, elektrik şebekeleri ve depolama yatırımlarının artırılması.
- Küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşmasının boyutunun ve süresinin sınırlandırılması.
- Gelişmiş ülkelerin iklim finansmanı yükümlülüklerini yerine getirmesi ve emisyon azaltımında öncülük etmesi.
(ÖG/VC)






