Antalya’daki COP31 toplantısı bugüne kadar yapılan 31 toplantı içinde en çok kişinin kayıt yaptırdığı toplantı oldu. Bunda hükümetin verdiği 14 bine yakın “misafir giriş kartının” da önemi büyük elbette. Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Fatih Birol da bugün yaptığı basın toplantısında katılımın yüksek olmasına vurgu yaptı ve başarılı bir COP oluyor imasında bulundu ancak toplantı sonrası sorumuza yanıt vermekten kaçındı.
Sorumuz aslında basitti. Basın toplantısı sonrası, “Elektrifikasyon hedefiyle ilgili, ülkeler eğer kömürden çıkmayı öne almazlarsa, tek başına elektrifikasyon 1,5 derecenin altında kalma hedefini tutturmaya yeter mi? Türkiye iki yeni kömür santralı planlıyor şu anda” diye sordum. Basın danışmanlarının engelleme çalışmalarına ragmen aldığım tek yanıt, şu andaki mevcut politikalarla yine bir düşüş göreceğiz” oldu. Soruma yanıt alamadım, Fatih Birol uzaklaştı.
Benim gibi sorularına yanıt alamayan ya da doğru yanıt alamayan birçok gazeteci var. COP31 Başkanı Murat Kurum’a 10 Kasım’da Türkiye’de barışçıl gösterilerle ilgili tutuklama olup olmadığı soruldu. Kurum gazeteciye, “… barışçıl hiçbir gösteriyle ilgili Türkiye'de tutuklama olmaz. Gösterilerle ilgili ki COP meclisinde de bunun teminatını tüm ülkelere verdik. Biz gelen bütün misafirlerimizin güveninden sorumluyuz. Buradaki huzurdan sorumluyuz. Başka gösteri veya tutuklama neyi ifade etmek istediğinizi tam anlayamadım ama yani Türkiye dünyanın bu noktada belki en adaletli ülkelerinden bir tanesi. Dolayısıyla barışçıl bir gösteride Türkiye'de tutuklama olmaz. Olmadığını da açıkcası biz net bir şekilde biliyoruz.'' yanıtını vermişti.
Halbuki İnsan Hakları İzleme Örgütü, 13 Ekim’de yayımladığı raporunda çevre protestolarına katılan 23 kişiyle konuşmuş, hapis cezası alan kişileri tek tek yazmıştı. Akbelen’de kömür madeninin genişlemesine karşı çıkan Esra Işık’ın da 42 gün hapiste kaldığını biliyoruz. Gösterileri izleyen gazetecilerin de benzer yargılamalardan geçtiği, gözaltına alındığı biliniyor. COP31 şu ana kadar şeffaflık adına iyi bir sınav vermiyor.
Müzakere gündemine gelirsek, haftanın son gününde COP başkanlığından gelen bir metin gündemdeydi. Çerçeve Sözleşmesi’ne (UNFCCC) taraf devletler, toplantının sonucuna dair ipuçları veren çatı karar (cover decision) metniyle ilgili önerilerini sundular. Çatı karar metni bir zorunluluk değil ama sonuçlara dair ipucu verebiliyor. Yayınlanan metinde tarafların isteklerinin hemen hepsi yer aldı. 2035’e kadar nihai enerji tüketiminin yüzde 35’ini elektrikten elde etmek, aşırı hava olaylarına karşı erken uyarı sistemlerini kurmak ve gelişen ülkelere finansal destek sağlamak gibi. Hafta başında bu metinden yola çıkan bir taslka karar metni çıkabilir. Çok sayıda önerinin eleneceğini ya da değiştirileceğini unutmamak gerek.
Liderler Zirvesi’nin sona ermesiyle hem COP31 alanına geliş hem de içerideki toplantıları izlemek kolaylaştı. Bir süre sonra görevine veda edecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres hem sivil toplumla hem de basınla ayrı ayrı toplantılar yaptı. Guterres, bilimin talebiyle politikaların sunduğu arasındaki farka dikkat çekti, fosil yakıtlardan vazgeçme konusunda yine çok net konuştu.
COP31’in müzakerelerden ibaret olmadığını Mavi Alan’da ve dışarıda yapılan eylemler bize hatırlatıyor. Kömürlü termik santrallerin etkilediği yerlerde yaşayan kadınların nakışla işlenmiş fotoğraflarını ve kişisel hikâyelerini bir araya getiren bir sergi, COP31'in Mavi Alanı’nda açıldı. "Kader Değil, Mücadele; Kömür Değil, Yaşam" başlıklı sergi, Greenpeace Türkiye’nin sanatçı Damla Sandal ile Çanakkale, Zonguldak ve Elbistan'dan kadınlarla gerçekleştirilen bir dizi atölyede ortaya çıkan çalışmalarını bir araya getiriyor. Greenpeace sabah saatlerinde de Konyaaltı Belediyesi önüne yerleştirdiği altı metrelik Truva atıyla da plastik üretimi ile fosil yakıt endüstrisi arasındaki ilişkiye dikkat çekti.
ABD’nin Trump yönetiminin kararlarıyla hem Paris Anlaşması hem de İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nden (UNFCCC) çekilmesi nedeniyle COP31’de düşük düzeyde temsil edilmesine ABD içinden bir tepki geldi. Kaliforniya ValisiGavin Newsom, ABD’nin bu mücadele içinde olduğuna dair mesajlar verdi, Trump’ı eleştirdi. Newsom’un ABD seçimlerinde Demokratlar’ın adaylarından birisi olması bekleniyor.
14 Kasım 2026 Cumartesi günü resmi COP alanında toplantılar az sayıda da olsa sürecek ama gözler bu defa Antalya sokaklarında olacak. Halklarım İklim Yürüyüşü, saat 14.00’da Aydın Kanza Parkı’nda başlayacak. Halkların İklim Zirvesi yürüyüş sonunda resmen açılmış olacak ve Pazar gününden itibaren 18 Kasım Çarşamba akşamı sonuna kadar gün boyu süren etkinliklerle devam edecek. Etkinliklerin adresi Mimar Sinan Kültür Merkezi.
(ÖG/Mİ)
