“Ben 9A / 175 olmak istemiyorum. Ben Bulut olmak istiyorum.”
Bu sözler, 15 yaşındaki Bulut’a ait. Okulda bir numarayla tanımlanmaktan, yalnızca derslerdeki başarısına göre değerlendirilmekten rahatsız. Bir insanın yaşına, görünüşüne ya da sesine bakılmadan dinlenmesi gerektiğini düşünüyor.
Bulut, Balıkesir’in Ayvalık ilçesinde ilk kez düzenlenen Çoluk Çocuk Ayvalık Sanat Festivali’nin “festival habercileri” ekibindeki dört çocuktan biri.
Beste, Bulut, Esila ve Melis, festival boyunca etkinlikleri takip etti, videolar çekti, röportajlar yaptı, belediye başkanına sorular yöneltti. 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü’nde ise mikrofonun diğer tarafına geçtiler, bianet’in sorularını yanıtlayarak Türkiye’de çocuk olmanın kendileri için ne anlama geldiğini anlattılar.
Kimi bilim insanı olmak istiyor, kimi müzikle uğraşıyor, kimi sanatla bilimi birlikte sürdürmeyi hayal ediyor. Hepsinin ortak isteği ise yetişkinlerin kendilerini dinlemesi, düşüncelerini ciddiye alması ve farklı alanlarda gelişebilmelerine olanak tanıması.

Çocuklar söz aldığında: Ayvalık'ta bir festivalin hikâyesi
“Kendimin de çocuk olduğunu hatırladım”
14 yaşındaki Beste, dokuzuncu sınıf öğrencisi. Dört yıldır seramik yapıyor, biyolojiyle de ilgileniyor. Gelecekte hem seramik sanatçısı hem de biyolog olmak istiyor.
Sosyal ortamlarda zorlanabildiği için festival fikrini ilk duyduğunda nasıl bir deneyim yaşayacağından emin değilmiş:
“İlk önce nasıl yapacağım diye kendimi sorguladım, çok sosyal biri değilim. Ama sonradan buradaki arkadaşlarıma alışmaya başladım ve çocuklar için böyle bir festival yapılması beni çok mutlu etti. Umarım seneye de böyle bir festival olur. Kendimin de çocuk olduğunu hatırladım.”
“Bir dakikada bir insandan ne kadar bilgi ve duygu çıkarılabilir?”
15 yaşındaki Bulut, sürekli değişen meslek hayallerinden söz ediyor. Müzikle ve habercilikle ilgileniyor. Ayvalık’ı çok seviyor. Yalnızlığı sevmesine rağmen çevresinin yaşam dolu olmasından da hoşlanıyor.
Festival haberciliği ona yeni arkadaşlıkların yanı sıra kısa sürede röportaj yapabilme becerisi kazandırmış:
“Bu festival bana yeni arkadaşlar kazandırdı, çeşitli beceriler de kazandırdı. Bir dakika içerisinde bir insandan olabildiğince çok bilgi ve duygu nasıl çıkarılabilir, onu öğrenmiş oldum.”
“Grup olarak nasıl diyalog kurabileceğimi öğrendim”
15 yaşına girmek üzere olan Esila’nın hayali fizikçi olmak. Çocuk tiyatrosunda da yardımcı olarak çalışıyor.
Esila, festivalin birlikte çalışmayı ve insanlarla iletişim kurmayı öğrenmesine de yardımcı olduğunu anlatıyor:
“Böyle bir projenin içinde bulunmak çok güzel bir deneyim oldu. Gazeteciliği öğrendik. Güzel arkadaşlar edindim bu sayede. O yüzden çok mutluyum. Bu festival arkadaşlarımla nasıl anlaşabileceğimi, bir grup olarak nasıl çalışmamız gerektiğini, insanlarla nasıl diyalog kurabileceğimi öğretti.”

“Kaç yaşında olursak olalım, biz de hâlâ çocuğuz”
15 yaşındaki Melis’in ilgi alanları oldukça çeşitli. Keman, piyano ve darbuka çalıyor. Arkadaşlarıyla kurdukları müzik grubunda solistlik yapıyor. Resim, badminton, halk oyunları, modern dans ve bachata ile ilgileniyor, şiir yazıyor.
Çocuklar için böyle bir festival düzenlenmesi onu mutlu etmiş:
“Çocuklar için böyle bir şey yapılması beni çok mutlu etti. Kaç yaşında olursak olalım, biz de hâlâ çocuğuz. Önemli olanın içimizdeki çocuğu yaşatmak olduğunu düşünüyorum.”
Melis, festivalin gelecek yıllarda da düzenlenmesini ve çevre ilçelerden daha fazla çocuğun katılmasını istiyor:
“Kesinlikle seneye de olmalı. Seneye daha çok çocuk katılmasını bekliyorum ve bu ekibin bir parçası olmaktan da memnunum.”

Siber zorbalığa uğrayan çocukların yüzde 73,3'ünün zorbası bir akran
“Türkiye’de çocuk olmak, pek dikkate alınmamak demek”
Festival deneyimlerinden konuşurken sohbet, Türkiye’de çocuk ve genç olmaya geliyor.
Beste, çocukların düşüncelerinin yeterince dikkate alınmadığını söylüyor:
“Çocukların düşüncelerini pek dinlemiyorlar, ciddiye almıyorlar. Özellikle bu konuda zorluk yaşıyorum.”
Yetişkinlerin meslek seçimlerine ilişkin beklentilerini de eleştiriyor. Çocukların sanat ve sporla ilgilenebilmesi için daha fazla olanak sağlanmasını istiyor:
Türkiye’deki ebeveynlerin çoğu çocukların doktor veya mühendis olmasını istiyor ama çocukların sanat ve sporla uğraşması gerektiğini de düşünüyorum. Bunun için kulüpler, spor salonları, sanat atölyeleri kurulmasını isterdim. Türkiye’de çocuk olmak, pek dikkate alınmamak demek maalesef.
Bulut da insanların yaşlarına ve dış görünüşlerine göre değerlendirilmesinden rahatsız:
“Tanımadıkları kişiler hakkında bile insanlarda önyargı çok fazla. Birinin fikrine bakmıyorlar, tipine, yaşına bakıyorlar. Nasıl giyindiğine, saçı uzun mu, kısa mı, ona bakıyorlar.”
Ciddiye alınmak için olduğundan büyük davranmak zorunda kaldığını anlatıyor:
İnsanların ciddiye alması için daha büyükmüşüm, 19-20 yaşındaymışım taklidi yapmam gerekti. Bu da beni çok rahatsız etti. Gençlerin görünüşlerine ve yaşlarına bakılmadan daha çok duyulması, fikirlerinin dinlenmesi gerekiyor.
Esila ise çocukların bilimsel çalışmalar yapabilmeleri için daha fazla olanağa ihtiyaç duyduğunu düşünüyor. Ailelerin meslek seçimlerine ilişkin beklentilerini ekonomik koşullarla ilişkilendiriyor:
“Ailelere genellikle hak da veriyorum. Türkiye koşullarına, ekonomisine bakıldığı zaman doktorluğu, mühendisliği daha bilindik ve para kazanan meslekler oldukları için istiyorlar. Küçük ya da büyük şehirler fark etmeksizin bilimin daha fazla yaygın olduğu, laboratuvarların, bilim insanlarının olduğu bir ülke isterdim.”

“Bir kız çocuğu olarak rahatça yaşamak istiyorum”
Melis için Türkiye’de çocuk olmanın en önemli meselelerinden biri güvenlik. Özellikle kız çocuklarının okula giderken ya da tek başlarına dışarı çıktıklarında kendilerini güvende hissetmesini istiyor:
Bugün Dünya Çocuk Hakları Günü ve en büyük düşündüğüm şu: Türkiye’de bir çocuk olarak okula gittiğimizde, tek başımıza bir yere gittiğimizde, özellikle bir kız çocuğu olarak rahatça yaşamak, güvende olduğumu bilmek istiyorum.
Adalet sisteminin daha etkili olmasını isteyen Melis, okullarda yaşanan şiddet olaylarına değinerek güvenlik önlemlerini de yeterli bulmuyor:
“Okul güvenliğinin sadece göstermelik olduğunu düşünüyorum. Çoğunlukla kapılara koyulan güvenliklerin. Tabii ellerinden geleni yapıyor olabilirler ama bugün hâlâ devam ediyorsa, birincisinden sonra ikincisi gerçekleşebiliyorsa bir sorun var demektir. Bunun için adalet sisteminin daha iyi olmasını istiyorum."
“Ben 9A / 175 olmak istemiyorum, Bulut olmak istiyorum”
Eğitim sistemi de çocukların ortak gündemlerinden biri.
Bulut, öğrencilerin ilgi duymadıkları derslerdeki başarılarına göre değerlendirilmesine karşı çıkıyor:
Tutkum olmayan bir konuda sorumlu, disiplinli olamıyorum. Ama tutkulu olduğum bir konuda çok disiplinli ve sorumlu olabiliyorum. Mesela Biyoloji dersinde sorumlu ve disiplinli olmayınca genel olarak sorumsuz biriymişim gibi davranıyorlar ve etiketleniyorum. Etiketlenmek beni rahatsız ediyor. Bir numara olarak görülmemiz bile beni rahatsız ediyor. Ben 9A / 175 olmak istemiyorum. Ben Bulut olmak istiyorum. Okulda müzik yapan kişi olmak istiyorum.
Esila da eğitim sisteminin çocukların farklı yeteneklerini gözetmesi gerektiğini düşünüyor:
“Çocukların belli bir sınıfsal düzene konulmasından, balığı ağaca çıkmaya zorlamalarından ziyade, balık yüzsün, maymun ağaca çıksın istiyorum. Müzikle uğraşan gitsin müzikle uğraşsın ama bu yüzden notları düşmesin. Balığı ağaca çıkmaya zorlamasınlar istiyorum. Bunu değiştirmek isterdim.”
Melis ise ezbere dayalı eğitim sistemini ve sınav baskısını eleştiriyor:
“Maarif Modeli altındaki ezberci eğitim sistemini değiştirmek isterdim. Ezber yapıyoruz. Özellikle biyoloji derslerinde ezber yapıyoruz.”
Özellikle Liselere Geçiş Sistemi’nin çocuklara ağır bir yük getirdiğini düşünüyor:
“Değiştirebilseydim kesinlikle LGS sistemini değiştirirdim. 13-14 yaş grubundaki çocukların bir kere girebileceği böyle ağır bir yükün altına girmesini kesinlikle istemezdim.”

Anadilinde Çocuk Sesleri
“Çocukları aklı gelişmemiş varlıklar olarak görmesinler”
Sohbetin sonunda dört çocuğa da bu haberi okuyacak yetişkinlere ne söylemek istediklerini soruyoruz.
Beste, çocukların birer birey olarak görülmesini istiyor:
“Çocukları aklı gelişmemiş varlıklar olarak değil, bir birey olarak görmelerini isterdim. Daha çocuk olsalar, az deneyimleri olsa da bir şeyleri biliyorlar ve onların da bir şeylere yorum yapma hakları olduğunu düşünüyorum.”
Esila, ekonomik koşulların çocukların meslek seçimini belirlememesi gerektiğini söylüyor:
“Çocukların meslekleriyle ilgili özgür olmalarını istiyorum. Meslek seçimlerinde bir ülkenin ekonomisine ya da paraya bağlı kalmamalarını istiyorum.”
Bulut’a göre çocuklara hayallerinin peşinden gitmelerini söylemek yeterli değil; bunu mümkün kılacak koşullar da oluşturulmalı:
“Hayallerimizin peşinden gitmemizin sadece sözel olarak, bir laf olarak söylenmesi değil; peşinden gittiğimizde ödüllendirileceğimiz bir toplumsal sistem kurulması gerekiyor.”
Melis ise çocukların dinlenmeye ve anlaşılmaya da ihtiyaç duyduğunu hatırlatıyor:
Şunu unutmasınlar, biz çocuğuz. Bunu unutmamalarını istiyorum. Bazen psikolojik anlamda bir durmak istiyoruz.
(NÖ)











