Google ve Meta, İran merkezli Adam & Hava adlı evlilik eşleştirme platformuna karşı harekete geçti.
Google, uygulamayı 9 Ekim'de politika ihlalleri gerekçesiyle Google Play'den kaldırdı. Meta'nın ise çocuk yaşta evlilik hizmetlerine yönlendiren bağlantıları Instagram ve Threads'ten sildiği, 12 Ekim'de açıklandı.
Kararlar, İran'daki İnsan Hakları Aktivistleri'nin (HRA) 8 Ekim'de yayımladığı araştırma ve HRA'nın da aralarında bulunduğu 24 insan hakları örgütünün aynı gün Google ile Meta'ya yaptığı ortak çağrının ardından geldi.
Araştırmacılar 100 çocuk profiline ulaştı
HRA’nın incelemesine göre, uygulamada 13-17 yaşındaki kız çocuklarının profilleri hesap açmadan aranabiliyordu.
Araştırmacılar bu yaş grubunda sistemin tek seferde gösterdiği üst sınır olan 100 profile ulaştı. HRA, gerçek sayının daha yüksek olabileceğini belirtti.
Platformun kullanım koşullarında kadınlar için alt yaş sınırı 15 olarak belirtilmesine rağmen sistem daha küçük yaşlar için de kayıt kabul ediyordu. Kullanıcılar ayrıca birinci derece yakınları adına profil oluşturabiliyordu.
Profillerde yaş, yaşanılan yer, eğitim, dini inanç, siyasi görüş, giyim tarzı, fiziksel görünüm ve eş beklentileri gibi bilgiler yer alıyordu.
Çocuğun evliliği “başarı hikâyesi” olarak paylaşıldı
Adam & Hava, Eylül 2026’da platform üzerinden tanışan 16 yaşındaki bir kız çocuğu ile 23 yaşındaki bir erkeğin evliliğini “başarı hikâyesi” olarak yayımladı.
HRA ayrıca 17 yaşındaki bir kız çocuğu ile 30 yaşındaki bir erkeğin evliliğinin de tanıtıldığını belgeledi.
Uygulamanın Instagram hesabının araştırmanın yayımlandığı günlerde yaklaşık 192 bin takipçisi vardı.
"TikTok çocukları ve gençleri intihar eğilimli içeriklere yönlendiriyor"
Müdahaleden sonra da çocuk profilleri kaldı
Google ve Meta’nın kararlarının ardından çocuk profillerinin tamamı ortadan kalkmadı.
İran'daki insan hakları ihlallerine odaklanan bağımsız haber kuruluşu IranWire'ın 13 Ekim'de yaptığı incelemede, 13 ve 14 yaşındaki çocukların profillerinin kaldırıldığı, ancak 15-17 yaşındaki kız çocuklarına ait 46 profilin hâlâ evlilik amacıyla listelendiği görüldü.
Google’ın kararı uygulamanın Google Play üzerinden dağıtımını durdurdu ancak Adam & Hava’nın kendi sitesi ve İran’daki diğer dijital kanallar üzerinden faaliyetini tamamen sona erdirmedi.
İran’da 200’den fazla lisanslı platform
Adam & Hava, İran’da son yıllarda sayıları hızla artan devlet lisanslı evlilik eşleştirme platformlarından biri.
HRA’nın aktardığı resmi verilere göre, ülkede lisanslı platform sayısı 2020’de birken 2023’te 33’e, 2025 başında ise 200’ün üzerine çıktı.
İran'daki internet politikalarını ve dijital hak ihlallerini izleyen bağımsız araştırma platformu Filterwatch da bu platformların Spor ve Gençlik Bakanlığı'na kullanıcı sayıları, gerçekleşen evlilikler ve başvuranların yaşlarına ilişkin düzenli veri sunduğunu aktarıyor.
Dijital dünya çocukları nasıl etkiliyor?
İran’da çocuk yaşta evlilikler yasal
İran Medeni Kanunu’na göre evlilik için belirlenen alt yaş sınırı kız çocuklarında 13, oğlan çocuklarında 15. Ancak bu yaşların altında da veli izni ve yetkili mahkemenin onayıyla evlilik mümkün.
Hak örgütleri, düzenlemenin İran’ın taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme kapsamındaki yükümlülükleriyle bağdaşmadığını belirtiyor.
BM Çocuk Hakları Komitesi de İran’a evlilik için asgari yaşı istisnasız biçimde 18’e yükseltme çağrısı yapıyor.
Hak örgütleri, Google ve Meta’dan çocuklara ait kişisel bilgilerin erişilebilir ve arama motorlarında indekslenebilir hale gelmesini engelleyecek ek önlemler almasını ve benzer uygulamaların farklı hesaplarla yeniden ortaya çıkmasını önlemesini istiyor.
(NÖ)
