CİSST’ten yeni kitap: İnfaz Kanunu’nda 6 yılda ne değişti?

“Mahpusların ihtiyaçları çoğu zaman göz ardı edildi”

Kitapta, infaz sistemindeki değişikliklerle ilgili şu değerlendirme yer alıyor:

“Özellikle avukat görüşü, ziyaretçiler, koşullu salıverme, mazeret izinleri, tutukluların yükümlülükleri, denetimli serbestlik, iyi halin değerlendirilmesi hususlarında birden fazla değişiklik yapılmıştır. Kanunların tamamının yapım tarzı “torba kanun” ya da OHAL kararnamelerinin kanunlaşması şeklinde olmuştur. Gerek hazırlık süreçleri gerekse tartışılma süreçleri neredeyse işletilmeksizin hükümler düzenlenmiştir.

İnfaz hukukuna özgü yapılmayan bu düzenlemeler sonrasında, kelime-cümle değişikliği gibi defalarca değişikliğe uğramıştır. Dolayısıyla mahpusların, kamuoyunun ihtiyaçları çoğu zaman göz ardı edilmiştir.

Ayrıca bu yoğunluktaki ve sıklıktaki değişimlerin, esas muhatapları olan mahpuslar tarafından güncel şekilde takip edilmesi oldukça zordur. İnternete erişim imkanı olmayan mahpusun yazılı mevzuatı istemesi ve mahpus yakını veya ilgili merciiler tarafından postalandığı varsayımında bu posta sürecinde mevzuatın değişikliğe uğrayıp güncelliğini yitirmesi olası bir durumdur. Örneğin 2020 yılında henüz yürürlüğe konulan infaz yönetmeliğinin neredeyse yarısı 2021 yılında yeniden düzenlenmiştir.

Geçici madde düzenlemeleri ile hapishanelerin kalabalıklaşması gibi temel sorunlar kısa vadeli çözümlerle azaltılmak istenmiştir. Ancak yapısal düzenleme yapılmadığından hapishanelerin yeniden hızlıca kalabalıklaşması mümkündür.

Özel ihtiyaçlı mahpus grupları için kısmi düzenlemeler yapılmışsa da; mahpusların tamamının erkek, heteroseksüel ve sağlıklı olduğu varsayımı tüm düzenlemelerde yeniden kendisini göstermiştir.

Yapılan değişikliklerin değerlendirilmesinde mahpuslar arasında yargılandıkları/mahkum oldukları suç türü esas alınarak ayrımcı temelli düzenlemelere yapıldığı gözlemlenmiştir ve idareye fazlaca yetki verildiği de tespit edilmiştir.

Bu hususla birlikte tüm bu düzenlemelerin insan hakları ekseninde değil, güvenlikçi bir amaçla yapıldığı görülmektedir. Hapsetmenin, başlıca ceza infaz yöntemi olarak varlığını halen esaslı bir şekilde koruduğunu, onarıcı adalet sistemine yönelik değişikliklerin yapılmadığını, özgürlüğünden yoksun bırakmanın alternatiflerini çok çok dar şekilde düzenlenmiştir. Temel hak ve özgürlükler alanındaki gelişim, infaz hukukunun gelişimini doğrudan belirlemektedir, bu husus, tüm bu altı yıllık değişim sürecine toplu bir bakışla kendini yeniden açıkça göstermiştir.”