"Çiftdüşün": Alfabetik İstiklal Marşı

Bir üçleme olan "Çiftdüşün" (Doublethink) serisi sanatçı Zeyno Pekünlü'nün uzun süredir ilgilendiğini söylediği ulus-devletlerin ulusluk bilincini pekiştirmek ve vatandaşlık bağı yaratmak amacıyla kullandıkları milli simgeler, kahramanlık hikayeleri, kurmaca mitolojiler temalarıdan yola çıkarak oluşuyor. Okula gittiğimiz yıllar boyunca her pazartesi ve her cuma söylemek zorunda olduğumuz İstiklal Marşı yukarıda bahsettiğimiz temaların neredeyse hepsini içerdiği için ve atfedilmiş kutsallığı yüzünden sanatçının üzerine ilk çalışmak istediği sembol olmuş.

"Çiftdüşün.1" videosu, 41 mısra ve 256 kelimeden oluşan ve hepimizin küçük yaşlardan itibaren ezberlemek zorunda bırakıldığımız İstiklal Marşı'nın kelimelerinin alfabetik sıraya sokulmasıyla hazırlandı. Kelimelerin rastlantısal olarak ard arda gelmesi sonucunda zaman zaman anlamlı parçalar içeren ancak çoğu zaman absurd, neredeyse dadaist bir şiir ortaya çıkmış.

Pekünlü, daha sonra Google Image'a İstiklal Marşı yazdığında çıkan ilk 256 imajı, şiiri oluşturan kelimelerin seslendirilme uzunluklarına göre düzenleyerek videoyu oluşturdu. Kelimelerin dizilişinde olduğu gibi, kelimelerle imajların rastlantısal çakışması da tamamen mekanik yöntemlerin sonucu olarak ortaya çıktı.

Bu mekanik yöntem sayesinde, şiir boyunca en çok tekrarlanan "kan", "ulus", "bayrak", "şehitler" gibi kelimeler bir araya yığılırken, imajlarda da marş okuyan çocuklar, resmi törenler, Mehmet Akif Ersoy resimleri sıkça tekrar ediyor. Kullanılan metodlarla ortaya çıkan absurdlük aracılığıyla izleyici hassas "ulus olma" teması üzerine düşünmeye, kutsallığından sıyrılmaya ve önemsizleştirmeye davet ediliyor.

Çalışmanın adı ise George Orwell'in "1984" adlı ünlü romanından geliyor:

"Eğer herkes Parti'nin dayattığı yalanı kabul ederse, eğer bütün tanıklar aynı şeyi söylerse, yalan tarihe geçiyordu ve gerçeğe dönüşüyordu. "'Geçmişi kim kontrol ediyorsa' diyordu Partinin sloganı, 'geleceği de kontrol eder'. Buna gerçekliğin kontrolü adı veriliyordu. Ama yenidilde bunun için özel bir kelime vardı : çiftdüşünme".

Zeyno Pekünlü'nün alfabetik sıralanmış İstiklal Marşı metni şöyle:

afakını akın al

alçakları alsan alsın

altında ancak ancak arkadaş

arşa artık aşarım atani

bana bastığın başım bayrağımın

belki belki belki ben bendimi

beni benim benim benim benim benimdir

beridir bilir

bin binlerce bir bir

boğar boşanıp böyle

bu bu bu bu bu bu bu bütün cananı

canavar canı celal

cennet cennet

cerihamdan cüda çatma

çehreni çelik çılgın çiğner

da da da dağları dalgalan de

dediğin değer değmesin

dinin dişi diyerek doğacaktır

dolu dökülen dökülen

dursun duvar dünyada

dünyaları düşün

ebedi ebediyen eder eli emeli en enginlere

et etmesin ey ey ezanlar ezelden

feda fışkıracak fışkırır

garbın geçme gibi gibi gibi gibiyim

göğsüm göğsüne gövdeni

gül günler

hakk'a hakk'a hakkıdır hakkıdır hakkıdır hakk'ın
kim hangi

hayasızca helal helal

hepsi her hilal hilal

hüda hür hür hür hürriyet

ırkıma ırkıma ilahi ilahi ile iman imanı incitme

inlemeli istiklal istiklal izmihlal

kahraman kalmış kanlarımın kanlarımız kanlı

kefensiz ki ki kim

korkma korkma kurban kükremiş

mabedimin medeniyet

milletimin milletimin milletimin milletimindir

mücerred nâmahrem nasıl na'şım ne nazlı
o

o

o

o

o

ocak oğlusun

olayım olmaz olmaz

olsun parlayacak ruh-i ruhumun

sakın siper sana sana sana

sancak sarmışsa secde

sel sen sen senden serhaddim

sığmam sıksan son sonra

sönmeden sönmez şafaklar şafaklarda

şahâdetleri şanlı şaşarım

şehit şiddet şudur

şuheda şuheda tanı

tapan tapan

taşarım taşım tek tek

temeli  toprağı toprak tüten

uğratma uğruna ulusun

üstünde üstünde va'dettiği

var varımı varsa

vatanı vatanımdan vatanın vecd verme

vuracakmış yakın

yarın yarından yaşadım yaşamış yaşarım yaşım

yatanı yazıktır yerden yerleri

yıldızıdır yırtarım yok yok

yurduma yurdumun yurdumun

yükselerek yüzen

zaman zaman zırhlı zincir(BÇ)

* Videoyu izlemek için tıklayınız.