‘Çerçeve yasa’nın kapsamı ne olacak?: İktidarın hazırlığı, DEM Parti’nin talepleri

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin en kritik başlıklarından biri olan çerçeve yasa tartışmaları, son bir haftada iktidar ve Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi’nden (DEM Parti) gelen peş peşe açıklamalar ile kulis haberleriyle gündemdeki ağırlığını koruyor. 

İktidar kanadı, kendilerine yakın medyada yer alan haberlere göre PKK’nin silah bırakma ve fesih sürecinin teyidine bağlı bir düzenleme üzerinde çalışırken DEM Parti, sonraki yasal değişikliklerin de temelini oluşturacak kapsamlı bir “kök yasa” talep ediyor. 

DEM Parti, kulis haberlerinde yer alan, kişilerin kategorilere ayrılması, başta Abdullah Öcalan olmak üzere bazı örgüt yöneticilerinin kapsam dışında bırakılması ve sınırlı bir uygulama öngörülmesi gibi iddiaların sürece zarar verebileceğini belirtirken, henüz resmî taslağı görmedikleri için bu haberlere “itibar edilmemesi” gerektiğini vurguluyor. 

İktidara yakın medya ne diyor?

Türkiye Gazetesi’nin 28 Haziran’da duyurduğuna göre, söz konusu yasa Meclis tatile girmeden çıkacak; ancak uygulaması “örgüt üyelerinin silah bırakma” şartına bağlı olacak.

Gazeteye, hazırlanan taslağın detaylarını anlatan AKP kaynakları, bu kapsamda Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) sahadaki duruma ilişkin bir “tespit” raporu hazırlayarak Millî Güvenlik Kurulu’na (MGK) sunacağını, MGK’nin de “PKK feshedilmiştir, silahlar bırakılmıştır” yönünde teyit kararı alacağını belirtti. 

Parti kurmayları, “Yasanın mantığı şu: ‘Örgütü dağıt, silahları bırak, biz de bunu teyit edelim’ ondan sonra yasadan yararlan. Bir kere teyit mekanizması ‘tamam’ demeden uygulama olmayacak. Bize göre silahların bırakılması, mağaraların boşaltılması gibi konularda tatmin edici oran en az yüzde 80 olmalı,” dedi.

Kurtulmuş: Müstakil ve geçici bir yasa

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, 30 Haziran’da Türkiye’ye resmî ziyaret gerçekleştiren Norveç Parlamentosu Başkanı Masud Gharahkhani ile görüşmesinin ardından gazetecilerin sorularını yanıtlarken söz konusu yasaya da değinerek şöyle dedi:

“Çıkarılacak olan yasa, müstakil ve geçici bir yasadır. Yani münfesih örgüt mensuplarını kapsayacak geçici bir yasadır. Bir kereliğine çıkarılacak. Belli bir süre verildikten sonra gelenler bundan istifade edecek. Gelmeyenler için de kapı kapanacak. Böyle bir mekanizmanın kurulmasını ümit ediyoruz.

“Ümit ederim ki çok kısa bir süre içerisinde yasal hazırlıklar da tamamlanır ve önce komisyonlara ardından da Genel Kurul’a getirilmiş olur. Başlanılan hayırlı işi en kısa süre içerisinde en hayırlı şekilde bitirmek esastır. Artık bundan sonra bu işin savsaklanmadan, geciktirilmeden ve asla en ufak bir detayı ihmal edilmeden iyi planlanarak yapılması ve Türkiye’nin bu adımı atması şarttır.”

BBC Türkçe’nin 1 Temmuz tarihli haberine göre AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da partisinin hafta sonu düzenlenen Sapanca kampında çerçeve yasanın Meclis tatile girmeden çıkarılması yönünde talimat verdi.

Kurtulmuş’tan ‘çerçeve yasa’ açıklaması: Türkiye’nin bu adımı atması şart

30 Haziran 2026

Bakırhan: Sonbahara bırakılamaz

Aynı gün, partisinin TBMM Grup Toplantısı’nda konuşan DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan ise çerçeve yasanın dar tutulmaması, belirsiz olmaması ve topluma güven veren bir yasa olması gerektiğini belirterek, meselenin sadece birkaç maddelik teknik bir düzenleme değil; Türkiye halklarının birlikte yaşama iradesinin hukuka bağlanması olduğunu kaydetti:

“Önümüzde Türkiye siyasi tarihinin en büyük fırsatlarından biri duruyor. Barış ve Demokratik Toplum Süreci ikinci yılına neredeyse girmek üzere. Bu süreçte kimi adımlar atıldı, hakkını vermek lazım. Silahlar yakıldı, Meclis’te bir komisyon kuruldu. Komisyon İmralı’ya ziyaret yaptı, raporunu tuttu. Bunları küçümsemiyoruz, yok saymıyoruz. Aksine bu adımların üzerine bu demokratik toplum ve barış sürecini sağlam bir şekilde inşa etmek istiyoruz. 

“100 yıllık bir meseleyi şiddet zemininden, hukuk zeminine çekmek kolay bir iş değil. Bu yasa, bu önemli işin büyüklüğüne uygun bir şekilde ve cesaretle yazılmalıdır. Hayırlı işlerde acele edilmelidir. Bu nedenle çerçeve yasa ertelenemez. Öyle sonbahara bırakılamaz. Çerçeve yasa gecikmeden korkmadan, açık ve güven veren bir içerikle artık Meclis’e gelmelidir.”

Tuncer Bakırhan: Çerçeve yasa ertelenemez, sonbahara bırakılamaz

30 Haziran 2026

Temel: İktidarın ‘Al bunu, imzala’ demeyeceğini umuyoruz

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel de 29 Haziran’da Yeni Özgür Politika’ya verdiği demeçte söz konusu yasaya ilişkin “İktidarın tek taraflı bir metin çıkarıp ‘Al bunu, imzala’ demeyeceğini umuyoruz,” dedi.

Yasanın içeriğine dair henüz bilgileri olmadığını belirten Temel, açıklamasının devamında şöyle dedi:

“Bu yasa, müzakere edilmeden, tarafların hassasiyetleri gözetilmeden, bir oldubittiye getirilmemelidir. Bu süreçte iktidarın tek taraflı bir metin çıkarıp ‘Al bunu, imzala’ demeyeceğini umuyoruz. Bu olursa müzakere ruhu zedelenmiş olur. Neden? Çünkü bu mesele 100 yıldır bu ülkenin açık yarası. Böyle bir yarayı kapatacak düzenleme, ancak tarafların ortak akıl ve ortak iradeyle ürettiği bir metinle kalıcı olur.

“Sayın Öcalan ‘çerçeve yasa’ için ‘kök yasa’ tabirini kullandı. Bunu doğru anlamak gerekir. Buradaki ‘kök yasa’, Kürt meselesinin bütün kök nedenlerini, yani yapısal nedenleri bir anda çözecek nihai yasa anlamına gelmez. ‘Çerçeve yasa’nın böyle bir işlevi de şimdilik yok. Bu yasa daha çok, tarihsel bir eşiğe, silahlı çatışma zemininden siyasi ve hukuki zemine geçişe dönük ana düzenlemelerin anahtarı olacak. Yani ‘kök yasa’, kök nedenlerin tamamını çözen yasa değil. O nedenlerin demokratik siyaset içinde çözülmesinin önünü açacak kurucu eşiktir.”

DEM Parti’nin talepleri

Bu minvalde DEM Parti, AKP’nin, Öcalan’ın İmralı Heyeti aracılığıyla ilettiği 7-8 maddelik öneri metnini dikkate alması gerektiğini savunuyor.

DEM Parti’ye göre çerçeve yasa, daha sonra Türk Ceza Kanunu (TCK), Terörle Mücadele Kanunu (TMK) ve infaz mevzuatında yapılacak değişikliklere temel oluşturacak bir “kök yasa” niteliği taşımalı.

İmralı Heyeti Üyesi Pervin Buldan da Kurban Bayramı dolayısıyla 28 Mayıs’ta Van’da düzenlenen bayramlaşma programında, 24 Mayıs’ta Öcalan ile yaptıkları görüşmede çerçeve yasanın kapsamının ele alındığını söylemişti:

“Yaptığımız görüşme ağırlıklı olarak çıkacak olan yasa ile ilgiliydi. Yasanın çerçevesini nasıl olması gerektiğine dair uzun bir değerlendirme yaptı. Bu yasanın bir kök yasa olması gerektiğini, bu yasa çıktıktan sonra demokrasi çarkının hızlıca dönebileceğini özelikle ifade etti. Ama bu yasanın çıkması için de bu süreç içerisinde kendisine taslak olarak iletilecek olan yasa üzerinde bir mutabakat sağlanmasının önemli olduğunu söyledi.

“Yaklaşık 7 veya 8 maddeden oluşacak olan bu çerçeve yasa bir sefere mahsus olmak üzere çıkacak. Örgüt mensupları belli bir süre içerisinde belli bir zaman diliminde bu yasadan yararlanıp Türkiye’ye ya da istedikleri başka bir yere gelebilecekler, gidebilecekler.”

Pervin Buldan: Bir sefere mahsus çerçeve yasa çıkacak

28 Mayıs 2026

"Kök hücre yasası" bünyeye nasıl etki edecek?

26 Haziran 2026

“Kulis haberleri asılsız”

Mezopotamya Ajansı’nın 1 Temmuz tarihli haberine göre de söz konusu görüşmeden sonra DEM Parti İmralı Heyeti, AKP ile üç görüşme daha gerçekleştirdi. 

Ajansa konuşan DEM Parti’li kaynaklar, yasaya dair iktidar kaynaklı kulis haberlerinin “asılsız” olduğunun altını çizdi.

İktidarın görüşmeler kapsamında kapsamlı bir yasa hazırlığı yürüttüğünü, çalışmaların sürdüğünü ve taslağın kısa süre içinde DEM Parti ile diğer siyasi partilerle paylaşılacağını aktaran kaynaklar, düzenlemeye ilişkin tartışmaların da devam ettiğini belirtti.

Temelli: Umarım kaygılarımız gerçekleşmez

Son olarak bugün güncel gelişmelere ilişkin Meclis’te basın toplantısı düzenleyen DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli de “Yasa Meclis tatile girmeden gelir mi? Gelmesi halinde tatile girmeden geçer mi?” sorusuna şu yanıtı verdi:

“Görüşmelere devam ediyoruz. Temmuz ayı sonlanmadan, Meclis kapanmadan bu yasanın gelmesi konusunda bir mutabakat sağlanmış gözüküyor. Bu konuda dün de MYK’mızda tartışmalar yürüttük. Yarın Parti Sözcümüz Ayşegül Doğan kamuoyuna, basına bir açıklama yapacak. Teferruatlı bir açıklamayı sizlere ulaştıracak. Bugünkü görüşmeler neticesinde sizlere bu bilgiyi paylaşacak. 

“Meclis’e her gelen şey Meclis’ten geçmiyor; ama bu yasanın Meclis’ten geçmesi bir zarurettir. Bu konuda diğer partilerin de yaklaşımı şu ana kadar gözlediğim kadarıyla olumlu. İYİ Parti dışında. Dolayısıyla bu hepimizin aslında geleceğini ilgilendiren, Türkiye’nin barışını ilgilendiren bir konu. Türkiye’nin gerçekten demokrasiye, hukuk devletine kavuşabilmesi için bir ilk adım oluşturma, bir kök oluşturma anlamında çok büyük önem taşıyor. Dolayısıyla bu sorumlulukla yaklaşmak gerekiyor. Umarım bu kaygılarımız gerçekleşmez. Tam tersine umut hakim olur ve bu yasa da Meclis’ten geçer.”

Kaynak: Mezopotamya Ajansı, Yeni Özgür Politika, DEM Parti Basın Bürosu, Anadolu Ajansı, BBC Türkçe, Türkiye Gazetesi. (TY/VC)