"Çerçeve Yasa"nın uygulama ayrıntıları ortaya çıkıyor: 4 alt kurul oluşturulacak
Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'la oluşturulan Takip ve Değerlendirme Kurulu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında ilk toplantısını 24 Ağustos Pazartesi günü yapacak.
Yılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, kurulun kanunun yayımlanmasıyla birlikte kurulduğunu ve kurul üyesi bakanlıkların ve kurumların kendi sorumluluk alanlarında çalışmaya başladığını bildirmişti, ancak Yılmaz, alt komisyonların kurulacağını resmen açıklarken bunların sayısını, adlarını ve bileşimlerini henüz ilan etmedi.
Çerçeve yasa Resmi Gazete'de: Kurul, 24 Ağustos'ta toplanacak
Alt kurullar için hangi başlıklar gündemde?
Bugün dolaşıma giren ve NTV’ye dayandırılan haberlerde bürokratik hazırlıkların dört ana çalışma alanı üzerinde yoğunlaştığı belirtiliyor. Bu yapıların kesin biçimleri 24 Ağustos toplantısında belirlenecek. Bu ayrıntılar henüz resmî bir kurul kararı değil; medyada yer alan bilgilere dayanıyor.
▶︎ Silah teslimi ve saha doğrulama: İlk çalışma alanında silah tesliminin ve sahadaki doğrulamanın takibi bekleniyor. MİT, İçişleri ve Millî Savunma Bakanlığı temsilcilerinin bu mekanizmada yer alması planlanıyor. Kanunun 8. maddesi de örgüt mensuplarının getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı ve diğer malzemenin kayıt altına alınmasını; uygulama usullerinin İçişleri ve Millî Savunma Bakanlıklarınca belirlenmesini öngörüyor.
▶︎Adli işlemler: Bir diğer çalışma grubunun kanundan yararlanacak kişilerin dosyalarının hukuki durumlarını değerlendirmeye yönelik olması bekleniyor. Ancak soruşturma ve kovuşturmanın ertelenmesi konusunda savcılık ve mahkemeler, kesinleşmiş mahkûmiyetlerin infazının ertelenmesinde ise infaz hâkimleri yetkili olacak. Alt komisyonların bu yargısal yetkilerin yerine geçmesi söz konusu değil.
▶︎ Sosyal uyum ve rehabilitasyon: Türkiye’ye dönecek kişilerin sosyal uyumuna ilişkin ayrı bir çalışma mekanizmasının kurulması da hazırlıklar arasında yer alıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı'ndan uzmanların bu çalışmalara katılması bekleniyor.
▶︎ Başvuru ve kayıt sistemi: Kanundan yararlanmak isteyenlerin MGK kararının yayımlanmasından itibaren altı ay içinde Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurulun görevlendireceği kurumlara yazılı başvuruda bulunmaları gerekiyor. Bu nedenle ayrı bir başvuru ve kayıt altyapısının kurulması da hazırlık gündeminde yer alıyor.
Uygulama esasları
Kanuna göre Kurul, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Millî Savunma bakanları, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreterinden oluşuyor. Kurul, ihtiyaç halinde alt komisyonlar kurabilecek ve gerekli gördüğü kamu kurumlarının temsilcileri ile diğer kişileri toplantılara davet edebilecek. Kurulun sekretarya hizmetlerini Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği yürütecek.
Süreç ne zaman başlayacak?
Kanun 18 Ağustos’ta yürürlüğe girdi, ancak soruşturma, kovuşturma ve infaz ertelemelerine ilişkin hükümler hemen uygulanmayacak.
Bunun için önce PKK/KCK’nin ve bağlantılı oluşumların fiilî varlığına son verildiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin Millî Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesine ilişkin kararın da Resmî Gazete’de yayımlanması şart.
Altı aylık başvuru süresi de bu MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla başlayacak.
Kimler yararlanabilecek?
Kanun, PKK/KCK’yi kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma, örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve örgüt lehine işlenen terörizmin finansmanı suçlarını kapsıyor.
Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarla ilgili soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda ise 10 yıl ertelenecek.
Kesinleşmiş mahkûmiyetlerde de toplam 15 yıl veya daha az hapis cezalarının infazı 5 yıl; 15 yıldan fazla hapis ile müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet cezalarının infazı ise 10 yıl süreyle ertelenebilecek. İnfaz ertelemesine infaz hâkimi karar verecek. Başka bir tutukluluk veya hükümlülük hali bulunmaması halinde, bu karar cezaevinden tahliye sonucunu doğurabilecek.
Erteleme süresi içinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde erteleme kaldırılacak. Sürenin yeni bir terör suçu işlenmeden geçirilmesi durumunda soruşturma ve kovuşturmalar bakımından düşme veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilecek; ertelenen mahkûmiyet cezaları ise infaz edilmiş sayılacak.
Hak yoksunlukları otomatik olarak kalkmayacak
Kanunda düzenlemeden yararlananlara ayrıca “iki veya üç yıl siyaset yasağı” getiren bir hüküm bulunmuyor.
Buna karşılık mahkûmiyet veya soruşturma nedeniyle ortaya çıkan seçilme, kamu görevine girme gibi hak yoksunluklarının kaldırılması için ayrı bir mekanizma öngörülüyor.
Kurul, beş yıllık infaz ertelemesinde kararın üzerinden en az iki yıl, 10 yıllık ertelemede ise en az üç yıl geçtikten sonra mahkûmiyetten doğan hak yoksunluklarının kaldırılmasını infaz hâkimliğinden talep edebilecek. Nihai karar Kurulun değil, yargı merciinin olacak.
Kimler kapsam dışında?
Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar erteleme hükümlerinin dışında tutuldu.
Bu düzenleme nedeniyle Abdullah Öcalan’ın ağırlaştırılmış müebbet mahkûmiyetinin kanundaki infaz ertelemesinden yararlanması mümkün olmayacak.
Süreçte görev alanlara hukuki koruma
Kanunun 10. Maddesi, kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında kendilerine verilen görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluklarının doğmayacağını düzenliyor.
Dolayısıyla hüküm, kamu görevlilerine her türlü işlem bakımından genel bir sorumsuzluk tanımıyor; koruma, kanun kapsamında verilen görevlerin yerine getirilmesiyle sınırlı.
Meclis de süreci izleyecek
Kanun, uygulamanın yalnızca yürütme organına bırakılmamasını da öngörüyor. Takip ve Değerlendirme Kurulu, çalışmalarına ilişkin olarak TBMM’yi düzenli olarak bilgilendirecek.
TBMM Başkanlığı bünyesinde ayrıca bir İzleme Komisyonu kurulacak. Komisyon kanun kapsamındaki faaliyetleri takip edecek ve tavsiyelerde bulunabilecek.
İYİ Parti’den “tescil makamı” eleştirisi
Kanunun Genel Kurul'daki kabulüne karşı en sert itirazlardan biri İYİ Parti’den geldi. Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu, düzenlemenin silahsızlanma, fesih ve entegrasyon sıralamasını tersine çevirdiğini savundu ve Meclis'in süreçte “yalnızca bir tescil makamına indirgenmiş” olduğunu belirtti.
Buna karşılık yasa, 18 Şubat 2026’da kabul edilen Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporunun ardından ortaya çıkan hukuki düzenleme sürecinin ilk kapsamlı ürünü oldu. Komisyon raporu, şiddet ve terör propagandasıyla mücadele sürdürülürken “hukuki sınırlar içinde kalan her türlü eleştiri, itiraz ve talebin demokratik yaşamın ayrılmaz parçası” olarak korunması gerektiğini de kayda geçirmişti.
Bundan sonra ne olacak?
24 Ağustos’taki ilk toplantı, kanunun uygulanmasının idari mimarisini somutlaştıracak ilk aşama olacak.
Kurulun çalışma usulleri ile alt komisyonların sayısı, görevleri ve kurumlar arası iş bölümü bu toplantıda ele alınacaktır. PKK/KCK’nin feshi ve silahların teslimine ilişkin güvenlik tespitinin ardından MGK’nın teyit kararı Resmî Gazete’de yayımlandığında, soruşturma, kovuşturma, infaz ertelemesi ve 6 aylık başvuru sürecinin önü açılacak.
Kanunun 7. maddesi ayrıca, sürecin ilerleyişine ilişkin gözlem raporları doğrultusunda Kurulun yeni adli, idari ve yasal düzenlemeler talep edebilmesine imkân tanıyor. Dolayısıyla mevcut 12 maddelik yasa, sürecin son hukuki düzenlemesi değil, sonraki aşamalara geçişin çerçevesini oluşturuyor.
(AEK)
