Bu hafta biamag’da

12 Eylül 1980 askerî darbesinin üzerinden tam 46 yıl geçti. Öncelikle, askeri darbeye dair fotoğraflara, bilgilere, il il dönemin hak ihlalerini görmek isterseniz buraya bakmanızı öneriyoruz.

Evrim Kepenek’in editörlüğünde hazırlanan MAG’da askeri darbenin toplumsal hafızamızda bıraktığı silinmez izlerden günümüzün en yakıcı politik, edebi ve sosyolojik meselelerine uzanan geniş yazılar bulacaksınız. Edebiyattan ekolojiye, küresel skandallardan sürgün hikâyelerine uzanan bu haftaki MAG’da okuyabilecekleriniz şöyle:

Nilgün Karataş, A. S. Byatt’ın “Sahipler” isimli romanını yazdı: “Mesele ünlü olmakla ilgili değil, mesele bir insan öldüğünde sınırlarının neden kalktığı, mahremiyetin ne zaman ve nasıl kamusal mülke dönüştüğü meselesi. Mesele daha derin… Kişi öldüğünde mahremiyet sınırı neden sıfırlanıyor? Yaşayanlar bu sınırı ihlal etme cüretini nerden buluyor?”

Emre Can Sancar, bu yazısında bu kez Türkiye’deki bağımsız müzik sahnesinin dönüşümüne, ekonomik kırılganlığına ve kamusal destek eksikliğine odaklanıyor.

Rosalino Levantino, bu yazısında, Boeing şirketinin borsa odaklı kâr hırsı uğruna uçak güvenliğini ve mühendislik ilkelerini nasıl feda ettiğini, bu süreçte Federal Havacılık İdaresi (FFA) ve Adalet Bakanlığı (DOJ) gibi devlet kurumlarıyla kurulan çürümüş ilişkiler yüzünden yüzlerce insanın hayatını kaybettiğini, belgeseller ve ifşacıların (whistleblower) yaşadıkları üzerinden gözler önüne sererek günümüzde uçağa binmenin adeta bir "Rus ruletine" dönüştüğünü anlatıyor.

Özgür Erbaş bu yazısında, Eskişehir'deki nadir toprak elementleri için Resmi Gazete'de yayımlanan "acele kamulaştırma" kararını ve kamu kaynaklarının şirketlere devredilmesini mizahi ve eleştirel bir dille ele alarak, bu süreçte sadece arazilerin değil, yöre halkının ve kendi köylülerinin de şirketlerin hizmetine sunulacak birer "modern köleye" dönüştürüldüğünü söylüyor.

Ercan Jan Aktaş, bu yazısında, Suriye'deki savaştan ve baskılardan kaçarak Kuzey Bask'a yerleşen Efrînli bir Kürt ailenin (Andre ve Heba) hikayesi üzerinden, sürgün, hafıza, dayanışma ve yeniden hayata tutunma temalarına odaklanıyor.

İbrahim Genç, 1950 yapımı "Broken Arrow" (Kırık Ok) filminin hikâyesinden yola çıkarak çatışma çözümlerinde önyargıların kırılması, empati kurulması ve barışın toplumsallaşması gerekliliğine odaklanıyor.

Büşra Yentürk, yas tutma hakkına odaklanıyor: “Kürt halkının coğrafyasında yas, tam da bu yüzden hiçbir zaman yalnızca özel alanda çekilen bir keder olmadı.”

Vartan Halis Yıldırım, Arjantin Troçkist solunun (FIT-U) Myriam Bregman etrafındaki toplumsal sempatiyi kalıcı bir örgüte dönüştürme arayışını ve bu süreçte sol gruplar arasında başlayan strateji/parti tartışmalarını gündeme getiriyor.

Ulaş Yılmaz, Ahmet Altan'ın O Yıl romanındaki hayali kurgusal karakter Efronya'ya mektup biçiminde seslenerek, 1915 Ermeni tehciri ve sürgün süreçlerinde yaşanan kitlesel acıları, toplumsal travmaları ve bunların günümüze yansıyan felsefi/psikolojik boyutlarını ele alıyor.

Şehmus Diken, 12 Eylül’ün sadece geçmişte kalmış bir takvim yaprağı olmadığını acıları, adaletsizlikleri ve toplumsal hafızadaki tahribatıyla günümüzde hâlâ süregelen "sahici bir felaket romanı" gibi yaşanmaya devam ettiğini savunuyor.

Panayotis Petridis, güneş ışığının içsel biyolojik saatimizi (sirkadiyen ritim) düzenlediğini; uykuyu, hormonları ve ruh halini doğrudan iyileştirdiğini anlatıyor. Kapalı mekânlarda kalmanın bu ritmi bozduğunu belirterek ılımlı güneş maruziyetini öneriyor.

Evrim Kepenek, Suat Derviş’in unutturulmak istenen hafızasını yıllardır bir dedektif gibi iz sürerek gün yüzüne çıkaran araştırmacı Serdar Soydan ile söyleşti.

(EMK)