Brezilya’da 158 milyonu aşkın seçmenin sandık başına geçmesine bir günden az bir süre kala, Datafolha kamuoyu araştırma kuruluşunun yayımladığı son genel seçim anketine göre, Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva mücadeleyi, rakibi Flávio Bolsonaro’nun önünde götürüyor.
4 EKİM'DE SANDIK BAŞINDA
Brezilya: Seçimleri Lula'nın kazanması kıtasal sağa kayışı durdurabilir
2-3 Ekim günlerinde 122 belediyede 4 bin 6 seçmenle yapılan araştırmada Lula, geçerli oyların yüzde 45’ini, Bolsonaro ise yüzde 42’sini aldı. Bir önceki Datafolha araştırmasında oranlar yüzde 45’e yüzde 40’tı. Lula’nın ölçülen desteği aynı kalırken Bolsonaro 2 puan yükseldi ve aradaki fark 5 puandan 3 puana indi.
Cumartesi akşamı açıklanan bir başka araştırmada da Lula önde çıktı. CNT/MDA araştırmasına göre Lula'nın desteği yüzde 43,1, Flávio Bolsonaro'nunki ise yüzde 38.
São Paulo ve Rio’da kampanya sona erdi
İki aday da kampanyalarının son gününü büyük ölçüde ülkenin en büyük seçim çevresi olan São Paulo’ya ayırdı.
Lula, kampanyasını São Paulo kent merkezinde düzenlenen yürüyüşle kapattı. Yürüyüşü düzenleyenler, katılımın 150 bin olduğunu açıkladı. Başkan, seçimi “demokrasi ile barbarlık arasında” bir tercih olarak tanımladı.
Flávio Bolsonaro ise São Paulo eyaletinin Santa Bárbara d’Oeste ve Americana kentlerinde motosiklet konvoyuna katıldıktan sonra Rio de Janeiro’da miting düzenledi. Destekçilerini sandığa çağıran Bolsonaro, ilk turda kazanacağı iddiasını sürdürdü.
İki aday ilk tur öncesinde gerçekleşmesi beklenen son büyük televizyon tartışmasına katılmayı reddettiler. Globo TV'den yayımlanacağı duyurulmuş olan program iptal edildi.
Bölgelerdeki oy dağılımını ölçen son Datafolha araştırmaları da ülkenin iki büyük blok arasında şekillenen seçim haritalarının büyük bir değişikliğe uğramadığını gösterdi. Lula Minas Gerais’te yüzde 45’e 38, Pernambuco’da yüzde 65’e 26 önde ölçülürken; Flávio Bolsonaro Rio de Janeiro’da yüzde 48’e 40, Federal Bölge’de yüzde 46’ya 36 önde çıktı. São Paulo’da oranlar neredeyse eşit: Flávio için yüzde 41, Lula için yüzde 40 ölçüldü.
Lula’dan Washington’a müdahale uyarısı
Kampanyanın son haftalarına girilirken ABD-Brezilya ilişkileri Lula-Bolsonaro mücadelesinin bir başka ekseni haline geldi.
Lula, Donald Trump yönetimini Brezilya seçimlerine müdahale etmemesi konusunda uyarırken, Washington’ın ekonomik baskı araçlarını devreye sokması ve Bolsonaro ailesiyle ilişkileri egemenlik tartışmasını körükledi. Flávio Bolsonaro, ise eleştirilere aldırmaksızın Trump’la siyasi yakınlığını iyice göze sokmayı sürdürürken, Washington’la daha yakın ilişkileri hedeflediğini belirtiyor. ABD yönetimi seçimlere müdahale ettiği yönündeki suçlamaları reddetti.
Tartışma Lula’nın suçlamalarıyla sınırlı değil
Brezilya İstihbarat Ajansı (Agência Brasileira de Inteligência-ABIN), eylülde başkent Brasília’yı ziyaret eden Fransız ve Alman yetkililere ABD ve Rusya kaynaklı seçim müdahalesi saptandığına ilişkin brifing verdi.
Reuters’ın gördüğünü haberleştirdiği toplantı kaydına göre ABIN, ABD kaynaklı olduğunu ileri sürdüğü müdahaleyi hukuki araçların siyasal amaçlarla kullanılmasından açık müdahaleye kadar uzanan bir yelpazede değerlendiriyor. Rusya konusunda ise kayıtta ayrıntı yok. Washington ve Moskova daha önce seçimlere müdahale suçlamalarını reddetmişti.
Trump-Bolsonaro ilişkisi baba yadigarı
ABD’nin seçimlere müdahalesi konusundaki tartışma Donald Trump ve Bolsonaro ailesi arasındaki uzun süreli siyasal yakınlıkla da irtibatlı.
Lula'yı yenerek iktidarı geri alan eski başkan Jair Bolsonaro, 2022’de Lula’ya karşı seçimi kaybetmesinin ardından, Lula’nın Başkanlığı devralmasına iki gün kala, devir teslim töreninden kaçarak Florida’ya gitmiş ve yaklaşık üç ay ABD’den dönmemişti. Jair Bolsonaro, ülkeye döndükten sonra 2022 seçim sonucunu tersine çevirmeye yönelik darbe girişimi nedeniyle mahkûm edildi. Jair Bolsonaro, Cezasını başkent Brasília’daki evinde ev hapsinde çekiyor ve mahkumiyeti nedeniyle aday olamadığı için yerine oğlu Flávio, Bolsonaro soyadını yarıştırıyor.
Eski Brezilya Devlet Başkanı Bolsonaro'ya darbe girişimi suçundan 27 yıl 3 ay hapis cezası
Ancak bunlar Bolsonaro ailesinin Trump’la yakınlaşma çizgisinde bir değişikliğe yol açmadı. Flávio Bolsonaro, Washington’la daha yakın siyasal ve ekonomik ilişkiler geliştirilmesini savunurken Lula, Brezilya’nın ABD ve Çin dahil büyük güçler karşısında kendi hareket alanını korumayı, BRICS ve Güney-Güney ilişkilerini sürdürmeyi dış politikasının temel ögeleri arasında görüyor. Reuters seçimde Lula’nın daha bağımsızlıkçı çizgisiyle Flávio’nun Trump’la yakınlaşma arayışı arasındaki farkın da sonuçların belirlenmesinde rol oynayacağına işaret ediyor.
Seçim arifesinde ABD temsilcilikleri kapandı
Bu gerilim oy kullanmaya iki gün kala yeni bir evreye geçti. ABD, güvenlik kaygılarını gerekçe göstererek Brezilya’daki büyükelçilik ve konsolosluklarında rutin konsolosluk hizmetlerini geçici olarak durdurdu. Avustralya da Brasília’daki büyükelçiliğini geçici olarak kapattı.
Brezilya Federal Polisi, ABD diplomatik temsilciliklerine yönelik olası tehditlerle ilgili São Paulo ve Brasília yakınlarında iki arama yaptı.
Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi (Tribunal Superior Eleitoral-TSE) Başkanı Kassio Nunes Marques ise cumartesi günü yaptığı açıklamada seçimlere yönelik uluslararası ya da örgütlü suç kaynaklı bir tehdit bulunmadığını söyledi ve seçmenleri kargaşa yaratmayı amaçlayan yanlış bilgilere karşı uyardı.
Başkanla birlikte Kongre için de oy kullanılacak
Pazar günü seçmenler yalnızca devlet başkanını belirlemeyecek. İki meclisli Brezilya parlamentosunun alt kanadı olan Temsilciler Meclisi’nin 513 sandalyesinin tamamı ve 81 üyeli Senato’nun 54 sandalyesi de yenilenecek; ayrıca eyalet valilikleri ve eyalet parlamentoları için de oy kullanılacak.
Kongre seçiminin sonuçları, ayrıca devlet kurumlarında bekleyen atamalar nedeniyle de önemli. Yeni devlet başkanı, Federal Yüksek Mahkeme (Supremo Tribunal Federal-STF), Merkez Bankası ve ekonominin düzenleyici kurumları da dahil, seçimli kamu kurumlarındaki boşalan ya da boşalacak sandalyeler için aday gösterecek. Bu atamaların bir bölümü Senato’nun onayını gerektiriyor.
4 Ekim’de ortaya çıkacak Brezilya Kongresi aritmetiği yalnızca yeni başkanın yasama ile ilişkilerinde ne ölçüde serbest hareket edebileceğini belirlemekle kalmayacak, kamu kurumları üzerindeki etkisinin sınırlarını da işaret edecek.
İlk turda hiçbir aday geçerli oyların yarısından fazlasını alamazsa en fazla oy alan iki aday 25 Ekim’de ikinci turda karşılaşacak. Mevcut anket sonuçlarına göre başkanlık seçiminin birinci turda sonuçlanmayacağı ve 25 Ekim 2026 Pazar günü yapılacak ikinci tura kalacağı öngörülüyor.
(AEK)
