Bolivya'da hükümet protestocuların üzerine orduyu sürmeye hazırlanıyor: İstisna Yasası geçti
Bolivya Devlet Başkanı Rodrigo Paz'ın, 3 Haziran’da Kongreye sunduğu silahlı kuvvetlerin protestoların bastırılmasındaki yetkisini genişleten yasa tasarısı 7 Haziran gecesi Temsilciler Meclisince onaylandı.
İşçi temsilcileri ve muhalefetin güçlü itirazlarına karşın Mecliste kabul edilen İstisna Yasası’nın (Estado de Excepción) bugünlerde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Protestolarda 10 kişi öldürüldü
Aralık 2025’te yakıt sübvansiyonlarının kaldırılmasıyla başlayan ve mayısta Bolivya İşçi Merkezi’nin (COB) ilân ettiği süresiz grevle yaygınlaşan Bolivya Devlet Başkanı Rodrigo Paz'a yönelik protestolarda bu güne kadar 10 kişi hayatını kaybetti, 365 kişi gözaltına alındı.
İstisna yasası ne getiriyor?
Hükümetin Temsilciler Meclisinden geçirdiği yeni yasa, Başkana ve hükümete "anayasal düzene, kamu güvenliğine ve demokratik kurumlara yönelik ağır tehdit" durumunda olağanüstü önlemler alma yetkisi veriyor.
Önlemler 90 gün süreyle yürürlükte kalacak ve süresi kongre onayıyla uzatılabilecek.
Silahlı kuvvetler yürürlükteki yasalara göre güvenlik operasyonlarına katılma yetkisine sahipti ve Paz’ın emriyle konuşlandırılmıştı. Çıkartılan yeni yasa ordunun istisna yasası kapsamındaki rolünü yasal çerçeveye bağlıyor. Silahlı kuvvetler, polisin yetersiz görüldüğü zamanlarda operasyonlara dahil olabilecek. Ordu ve polis teşkilatının, istisna yasası yürürlükteyken yargı soruşturmasıyla karşılaşması halinde hükümet savunmalarını üstlenecek.
Bolivya Anayasası 7 Haziran öncesinde de olağanüstü hâl ilanına olanak vermekle birlikte, 1341 sayılı yasa bu yetkinin kullanımını koşulluyor ve olağanüstü hâlde dahi askıya alınamayacak ve istisna getirilemeyecek ihlâl edilemez hakları güvenceye alıyordu. Senato, 25 Mayıs’ta bu yasayı yürürlükten kaldırarak devlet başkanının tek başına karar almasının önünü açtı.
Henüz yürürlüğe girmemiş olan yasanın yürürlük kazanmasıyla, altı haftadır sokakta direnen halkın can güvenliği ciddi tehlike altına giriyor. Güvenlik güçleri, bu yasadan aldığı yetkiyle herkesi herhangi bir nedenle tutuklayabilecek.
Evo Morales: “Washington’dan dikte edilen planlar”
Bolivya eski Devlet Başkanı Evo Morales, hükümetin askeri planlarına sert suçlamalar yöneltti. Sosyalizme Doğru (MAS) hareketinin lideri, kararın Amerika Birleşik Devletleri’nden gelen emperyalist talimatların sonucu olduğunu söyledi.
Yasayı 8 Haziran’da imzalayan Devlet Başkanı Paz, ABD'deki Trump yönetimi söyleminden ödünç aldığı ifadelerle protestolardan “narkoteröristler”i sorumlu tuttu. Paz, protestolara katılan Bolivyalıları “günleri sayılı” diyerek tehdit etti.
ABD’den Paz yönetimine açık destek
ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Christopher Landau ve ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Bolivya hükümetine açıkça destek veren açıklamaları Paz’ın ABD’den yalnızca terminoloji değil, siyasal destek de aldığını göz önüne seriyor.
Landau, 19 Mayıs’ta X'teki paylaşımında direniş ve protestoları isyan ve yol kapamayla çerçeveleyip halk protestolarının örgütlü suç grupları ve uyuşturucu kaçakçılarının desteğiyle düzenlediğini iddia etti ve ABD’nin Bolivya hükümetine desteğini vurguladı.
Let there be no mistake: those who lost overwhelmingly at the ballot box in Bolivia last year are trying to overthrow President @Rodrigo_PazP by organizing RIOTS and BLOCKADES with the support of organized crime and drug traffickers. I spoke with my friend President Paz this…
— Christopher Landau (@DeputySecState) May 19, 2026
Dışişleri Bakanı Pete Hegseth’in 4 Haziran’daki X paylaşımı ise Paz ve Trump yönetimlerinin içli dışlılığına yeterince açıklık getiriyordu. Savunma Bakanı, ABD’nin gözlerinin Bolivya’nın üzerinde olduğunu ve Bolivya’nın narko-teröristlere geçit vermemesi gerektiğini söyledi.
The Department of War and the Americas Counter Cartel Coalition (A3C) reject all attempts to overthrow the legitimate government of President @Rodrigo_PazP in Bolivia.
— Secretary of War Pete Hegseth (@SecWar) June 4, 2026
The United States is watching. Bolivia must not allow itself to fall prey to the old status quo of…
Hükümette ikilik: Diyalog mu baskı mı?
The Latin Times’a konuşan Pando Köylü İşçileri Tek Sendika Federasyonu Başkanı, hükümet temsilcilerine kendilerini duyurduklarını görmekten çok memnun olduklarını iletti ve geçmişte hükümet içinden gelen pazarlıklarla eylemlerde büyük kazanımlar elde edildiğini hatırlattı ve diyalog çağrısı yaptı.
Ancak protestolar öncesinde maaşını düşürme teklifinde bulunarak geri adım atmış olan Devlet Başkanı Paz şu an diyalog ve pazarlığı yalnızca yasalara uyanlarla yapacağını söyledi ve pazarlığa açık olmayanları yasal sonuçların beklediğini ekledi.
Hükümet, olağanüstü hal ilanı ve gösterileri kontrol altına almak için orduyu kullanma seçeneğinden vazgeçme önerilerini kuvvetle reddederken, Paz'ın çizgisine karşı çıkan Savunma ve Milli Eğitim Bakanları istifa etti.
Bolivya protestoları: İki bakan istifa etti
Adının açıklanmasını istemeyen bir Savunma Bakanlığı kaynağı, "Evet, bu bilgi doğrulandı" diyerek Marcelo Salinas'ın Savunma Bakanlığı'ndan ayrıldığını teyit etti.
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Eğitim Bakanı Beatriz Garcia da istifa etti.
Paz’ın yoldaşlarından protestolara tam destek
Paz’ın genel başkanı olduğu Hristiyan Demokrat Partinin (PDC) bazı vekilleri ve senato üyelerinin yürüyüşçülere katıldıkları görüldü. Linç edilmekten çekindiği için adının gizli kalmasını isteyen bir PDC vekili, Latin Times’a şöyle dedi:
“Demokrasi kesintisiz bir süreç. İnsanların talepleri var ve biz onların durduğu yerde onlarla buluşmalıyız.”
Açlık grevine başlayan Senatör Ana Maria Crispin ve Temsilci Rodolfo Garcia, PDC politikacılarının hakaretlerine uğrarken, protestocular siyasetçilere sahip çıktı.
Halen Cochabamba, La Paz, Oruro, Potosi, Chuquisaca ve Santa Cruz kentlerinde aktif 94 adet yol kapama eylemi devam ediyor. Ancak, başkent başta olmak üzere Bolivya’nın ulaşıma kapanan kentlerine gıda ve hizmet yardımları ulaşmıyor. Hemen hiç yiyecek, yakıt ve ilaç girmeyen kentlerde enflasyon tavana çıkmış durumda.
(EK/AEK)
