Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), bianet’te yayımlanan üçü Ağustos 2020 ve biri Ocak 2026 tarihli haber dört haber hakkında erişim engeli kararı aldı.
BTK, 5 Şubat’ta bianet’e gönderdiği e-postalarla kararları bildirirken herhangi bir gerekçe sunmadı.
Sadece kararın 5651 sayılı İnternet Kanunu’nun “Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” başlıklı 8/A maddesine dayanarak alındığını belirtti.
Engellenen haberlerin üçü Galata Kulesi restorasyonuyla ilgili
Erişim engeli getirilen haberlerden üçü, Galata Kulesi’nde 2020 yılında yürütülen restorasyon çalışmaları ve bu çalışmalara yönelik kamuoyunda oluşan tepkilerle ilgiliydi.
Bu haberlerde;
- Restorasyonu yapan şirketin sahibinin AKP İstanbul İl yönetiminde görev almış bir isim olduğuna dair bilgiler,
- Galata Kulesi’nin restorasyonu sırasında duvarların hiltiyle kırıldığı görüntülere ilişkin Vakıflar Genel Müdürü Burhan Ersoy’un açıklamaları,
- İnşaat Mühendisleri Odası’nın restorasyon sürecini “açık bir suç” olarak nitelendirdiği değerlendirmeler,
yer alıyordu.
Haberlerde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) restorasyon sürecine ilişkin suç duyurusunda bulunduğu, İBB ekiplerinin kuleye alınmadığı ve konunun yargıya taşındığı da aktarılmıştı.
Dördüncü haber: NEET gençler araştırması
Erişim engeli getirilen dördüncü haber ise Galata Kulesi ile ilgisi olmayan, NEET (eğitimde, istihdamda ve akademik hayatta olmayan) gençlerle ilgili bir haberin İngilizce çevirisiydi.
Nalin Öztekin imzalı haberde, KONDA Araştırma’dan Dr. Halil İbrahim Kılıç ile yapılan söyleşi üzerinden Türkiye’de NEET gençlerin sosyolojik profili ele alınıyordu.
bianet, bu haberin erişime engellenmesinin teknik bir hatadan kaynaklanmış olabileceğini değerlendiriyor. Buna göre BTK’nin, Galata Kulesi’yle ilgili bir haberin İngilizce versiyonunu engellemek isterken, sayfanın aşağı kaydırılmasıyla otomatik olarak yüklenen ve URL’si değişen NEET gençler haberinin bağlantısını kopyaladığı düşünülüyor.
Kimin talep ettiği bilinmiyor
BTK’nin bildirimlerinde, erişim engeli kararlarının kim tarafından talep edildiğine dair herhangi bir bilgi yer almadı. Kararların bir mahkeme tarafından alınıp alınmadığı ya da sonradan yargı onayına sunulup sunulmadığı da bilinmiyor.
5651 sayılı İnternet Kanunu’un 8/A maddesi, “millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gibi gerekçelerle BTK Başkanına sansür yetkisi veriyor.
Ancak söz konusu maddeye dayanarak alınan kararların 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulması, hakimin de 48 saat içinde kararını açıklaması gerekiyor. Aksi hâlde, karar kendiliğinden kalkıyor.
Ancak buna rağmen BTK, erişim engeli bildirimi yaptığı andan itibaren 4 saat içinde haberlerin erişimden kaldırılmasını istiyor. Aradan geçen 4 günde bianet’e erişim engeliyle ilgili herhangi bir mahkeme tebligatı yapılmadı.
AYM iptal etti, BTK ve mahkemeler "millî güvenliğe" sığındı
Anayasa Mahkemesi (AYM) 11 Ekim 2023’te verdiği kararla aynı kanunun “İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi” başlıklı 9. maddesini iptal etmişti. Söz konusu madde ‘kişilik hakları ihlali gerekçesiyle’ haberlerin erişime engellenmesine olanak tanıyordu.
Bu madde, kamusal tartışmaları bastırma, eleştirel haberlere erişim engelleme ve yayından çıkartma gibi sıklıkla sulh ceza hakimlikleri eliyle uygulanan yaptırımlarla ifade ve basın özgürlüğüne karşı araçsallaştırılan bir mekanizma haline gelmişti.
Üst düzey kamu görevlileri, hükümete yakın kuruluşlar ve iş insanları kendileriyle ilgili haberleri sildirmek için yasa hükmünden en çok faydalananlar arasındaydı.
AYM’nin kararı sonrası yeni bir yasa yapılmadı. Mahkemeler de 9. maddeden erişim engeli kararı veremeyince yürürlükteki 8/A maddesi üzerinden hüküm kurmaya başladı.
Haberlerin ortak noktası restorasyon işini alan AKP'li
Erişime engellenen üç haberin ortak noktası Galata Kulesi’nin restoratörü olan Sevilay Tuncer Uludağ.
Tuncer-Uludağ Türkiye’de hem siyaset ve hem de mimarlık/restorasyon alanında tanınan bir isim. Kamuoyunda özellikle AKP ile ilişkisi ve şirketlerine verilen kamu ihaleleriyle gündeme geldi.
Siyasete Refah Partisi’nin Kadın Kolları’nda başlayan Tuncer-Uludağ AKP’nin kurulmasıyla Beyoğlu İlçe Başkan Yardımcılığı görevi üstlendi. Daha sonra da AKP’nin İstanbul İl Yönetiminde birçok pozisyonda siyaset yaptı. Şu an AKP Genel Başkan Yardımcısı ve Çevre ve Şehircilik Politikaları Başkanı.
Tuncer-Uludağ siyasi kariyerini sürdürürken Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’nden birçok restorasyon projesi aldı.
(HA)
