Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ) ve Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS), Türkiye’de gazeteciler, medya kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinin sosyal medya hesaplarına yönelik erişim engellerinin yaygınlaşması üzerine X yönetimine çağrı yaptı.
Üç basın örgütü, X’in Türkiye’den gelen erişim engeli taleplerini bağımsız ve denetlenebilir bir yargı kararı bulunup bulunmadığı açısından incelemesini, idari makamların taleplerini tek başına yeterli gerekçe olarak kabul etmemesini istedi.
Ortak açıklama yapan meslek örgütleri “Türkiye’de hukukun tarafsız karar verdiğine dair şüpheler hat safhadayken, bu kararların gerekçe gösterilerek yapılan erişim engelleri de keyfidir” dedi.
T24, Kısa Dalga, Sol Haber ve Evrensel ile İrfan Değirmenci, Can Bursalı, Fırat Fıstık, Ersin Eroğlu, Meral Danyıldız, Canan Kaya, Ali Tarakçı, Onur Dalar, Dinçer Gökçe ve Esra Tokat’a yönelik sansür kararlarını hatırlattı. Şunları ekledi:
“Eylül 2026’da gazeteciler, haber kuruluşları, ekonomistler, akademisyenler, hukukçular ve diğer kullanıcıların yüzlerce X hesabı hakkında erişim engeli kararları alındı.
İfade Özgürlüğü Derneğinin verilerine göre Eylül ayında erişim engeli kararı verilen 1270 hesaptan sadece 115’i ile ilgili bir mahkeme kararı var. 1155 hesabın hangi gerekçe ile kapatıldığı bilinmiyor. Bu hesapların toplam takipçi sayısı 35 milyonu aşıyor. Türkiye’deki bu uygulamaların kapsamı, basın özgürlüğünün yanı sıra milyonlarca insanın haber ve bilgiye erişim hakkını da doğrudan etkiliyor, engelliyor.
Üstelik X’in yönetim politikası düşünce ve ifade özgürlüğüne ilişkin belirli güvenceler öngörmesine rağmen yargı denetiminden yoksun erişim engeli taleplerinin karşılandığını, işbirliği yaptığını görüyoruz. X, resmi politikasında, içerik veya hesapların erişime engellenmesi yönündeki taleplerde mahkeme kararı gibi geçerli hukuki belgelerin kullanılabildiğini; elinde mahkeme kararı veya başka bir hukuki belge bulunan makamların bunu başvurularına eklemesi gerektiğini belirtiyor. X ayrıca, hukuki bir engel bulunmadığı sürece etkilenen kullanıcıların talepten haberdar edileceğini açıklıyor.”
X’e altı talep
IFJ, EFJ ve TGS açıklamanın ardından X yönetimine şu çağrıları yaptı:
- Türkiye’den gelen erişim engeli taleplerinde bağımsız ve açık bir mahkeme kararı bulunup bulunmadığının titizlikle denetlenmesi,
- İdari makamların, kolluk birimlerinin veya diğer kamu kurumlarının tek taraflı taleplerinin, bağımsız yargı denetimi olmadan gazeteci ve medya kuruluşlarının hesaplarını kapatmak için yeterli gerekçe sayılmaması,
- Taleplerin hukuki dayanağının ve kapsamının incelenmesi; genel, belirsiz ve orantısız taleplerin reddedilmesi,
- Erişim engeli uygulanması halinde kullanıcıların ve kamuoyunun talebin kaynağı, hukuki dayanağı ve kapsamı hakkında mümkün olan en yüksek düzeyde bilgilendirilmesi,
- Gazeteci ve medya kuruluşlarının hesaplarının bütünüyle kapatılması yerine, hukuken zorunlu olduğu ileri sürülen belirli içeriklerle sınırlı ve ölçülü tedbirlerin uygulanması,
- Türkiye’deki erişim engeli talepleri ile X’in bu taleplere verdiği yanıtların şeffaflık raporlarında ayrıntılı biçimde açıklanması.
"Basın özgürlüğü yurttaşların bilgi alma hakkıdır"
Basın özgürlüğünün yalnızca gazetecilerin çalışma hakkından ibaret olmadığını belirten basın meslek örgütleri, açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Basın özgürlüğü, yurttaşların farklı kaynaklardan bilgi alma, haberleri karşılaştırma ve kamu yararını ilgilendiren gelişmelerden haberdar olma hakkıdır.
Bir gazetecinin hesabının, bir haber kuruluşunun yayın kanalının veya bir medya kuruluşunun sosyal medya hesabının yargı denetimi olmaksızın erişime kapatılması, yalnızca o hesabın sahibini değil, o hesabı takip eden bütün yurttaşları etkiler.”
IFJ, EFJ ve TGS, X’i Türkiye’de erişim engellerini uygularken evrensel insan hakları ile ifade ve basın özgürlüğü standartlarını esas almaya çağırdı:
“X’i, bağımsız yargı kararı olmaksızın gazeteci ve medya kuruluşlarının hesaplarını erişime kapatmama ilkesini benimsemeye çağırıyoruz.”
(HA)
