Barış sürecinde geçmişle yüzleşme Londra’da tartışılacak

İngiltere’nin başkenti Londra’da 13 Ekim’de “İnkâr ve Hakikat: Barış Sürecinde Geçmişle Yüzleşmenin İmkânları” başlıklı bir panel düzenlenecek.

“Dialogues Without Borders” tarafından, Westminster Üniversitesi Centre for Social Justice Research (CSJR) desteğiyle düzenlenen etkinlikte akademisyenler Yeşim Yaprak Yıldız, Nisan Alıcı, Güneş Daşlı ve İmralı Heyeti üyesi Mithat Sancar konuşacak.

Westminster Üniversitesi’nin Cavendish Kampüsü’ndeki Pavilion’da yapılacak etkinlik 18.00-20.00 saatleri arasında gerçekleştirilecek. Panel aynı zamanda çevrimiçi olarak da takip edilebilecek. Etkinliğin dili Türkçe olacak.

“İtiraflar sorumluluğu gizleyebilir”

Panelistlerden Yeşim Yaprak Yıldız, 2026’da Columbia University Press tarafından yayımlanan Performing Public Confessions: Avowal and Disavowal of State Violence in Turkey adlı kitabında, 1990’larda Kürtlere yönelik devlet şiddetiyle ilişkilendirilen aktörlerin kamusal itiraflarını inceliyor.

Yıldız, fail anlatılarının her zaman hesap verebilirlik ve adalet üretmediğini; bazı itirafların sorumluluğu açıklığa kavuşturmak yerine belirsizleştirebildiğini savunuyor. Kitap, itirafları yalnızca bireysel anlatılar olarak değil, devlet şiddetine ve sorumluluğa ilişkin kamusal algıyı şekillendiren performanslar olarak ele alıyor.

Yıldız’ın çalışmasında inkâr, sessizlik, kaçamak ve reddetme biçimlerinin itirafların içinde de sürdürülebildiği; bunun da şiddetin yapısal boyutunun görünmezleşmesine ve cezasızlığın devamına katkıda bulunabildiği tartışılıyor.

Geçiş dönemi adaleti ve Kürt meselesi

Nisan Alıcı ise Transitional Justice and the Kurdish Conflict: A Grassroots Approach adlı 2025 tarihli kitabında Kürt meselesini geçiş dönemi adaleti perspektifinden ele alıyor.

Routledge tarafından yayımlanan çalışma, çatışmanın sürdüğü ve resmi bir geçiş sürecinin bulunmadığı koşullarda adalet arayışlarının nasıl gelişebileceğine odaklanıyor. Alıcı, özellikle mağdurların ve tabandan gelen adalet girişimlerinin deneyimlerini merkeze alıyor.

Çalışmada Cumartesi Anneleri gibi mağdur hareketleri ile Diyarbakır Cezaevi’ne ilişkin hakikat ve adalet arayışları, toplum temelli adalet girişimlerinin örnekleri olarak inceleniyor.

“Geçiş olmadan geçiş dönemi adaleti”

Güneş Daşlı da 2026’da Palgrave Macmillan tarafından yayımlanan Transitional Justice Without Transition: Grassroots Struggles in the Kurdish Conflict in Turkey kitabıyla panelde yer alacak.

Daşlı, 32 görüşme ve saha araştırmasına dayanan çalışmasında, resmi bir geçiş süreci yaşanmadan sivil toplum aktörlerinin adalet arayışlarını nasıl sürdürdüğünü inceliyor. Kitapta mağdur hareketleri, hukukçular, sanatçılar ve diğer sivil aktörler bir “geçiş dönemi adaleti ekosistemi” içinde ele alınıyor.

Çalışmanın bölümlerinden biri de Diyarbakır Cezaevi Hakikat ve Adalet Komisyonuna ayrılıyor.

Sancar’ın “Geçmişle Hesaplaşma” çalışması

Panelin bir diğer konuşmacısı Mithat Sancar ise Geçmişle Hesaplaşma: Unutma Kültüründen Hatırlama Kültürüne kitabında toplumların travmatik geçmişlerle yüzleşme biçimlerini ele alıyor.

İletişim Yayınları tarafından yayımlanan kitapta Sancar, toplumsal hafıza, hatırlama, hakikat arayışı, hakikat komisyonları, özür, yargılama, ceza, anma ve tazminat gibi geçmişle yüzleşmenin farklı araçlarını tartışıyor. Avrupa, Latin Amerika ve Güney Afrika’daki deneyimleri de inceleyen çalışma, geçmişle hesaplaşmanın hukuki olduğu kadar siyasi ve etik boyutlarına odaklanıyor.

Sancar kitabında, “Geçmişi görmezden gelme tutumunda diretildikçe, geçmişin bugün üzerindeki etkisi artar” diyerek geçmişle kurulan ilişkinin bugünü biçimlendirdiğine dikkat çekiyor.

Panelde dört akademisyen ve araştırmacının çalışmaları üzerinden, barış sürecinde hakikatle yüzleşmenin nasıl mümkün olabileceği, faillerin anlatılarının hesap verebilirlik açısından ne ifade ettiği ve mağdurların adalet taleplerinin nasıl karşılanabileceği tartışılacak.

(FY)