Sayıştay’ın 2025 denetim raporu, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın turizm işletme ve yatırım belgeli tesisleri düzenli olarak denetlemediğini gösterdi.
Rapora göre bakanlık, tesisler için yıllık rutin denetim takvimi hazırlamadı, denetimleri ağırlıklı olarak yeni belge başvuruları ve şikâyetler üzerine yürüttü. Bakanlık ayrıca bazı belgeli tesislerde yönelik son beş yıl içinde hiç yerinde denetim yapmadı.
MMO "Denetimsizlik kaynaklı bir katliam daha" dedi, sorumlu olarak iki bakanlığı gösterdi
“Araç sayısı yetersiz”
Sayıştay’a göre, mevcut araç sayısının yetersizliği nedeniyle ülke genelindeki turizm işletme ve yatırım belgeli tesisler ile turizm amaçlı kiralanan konutlarda “tam ve etkin denetim” yapılamadı.
Bakanlık ise denetimleri sınırlı sayıdaki araçla sürdürdüğünü, araç ihtiyacını gidererek çalışmalara devam edeceğini bildirdi. Sayıştay, planlı ve rutin bir denetim programı hazırlanmasını ve tüm sürecin izlenip yönetilebileceği bir bilişim sistemi kurulmasını istedi.
TMMOB'den Kartalkaya raporu: Öldüren yangın değil mevzuat ihlalleri ve denetim eksiklikleri
Kartalkaya otel yangını ve denetim tartışması
Sayıştay’ın raporu, Bolu Kartalkaya’daki Grand Kartal Otel’de 21 Ocak 2025’te çıkan ve 34’ü çocuk 78 kişinin hayatını kaybettiği yangının ardından tesislerin denetim sorumluluğuna ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde yayımlandı.
Yangında yakınlarını kaybeden ailelerin oluşturduğu Kartalkaya Aile Platformu, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkililerinin yargı önünde hesap vermesi talebiyle eylemlerini sürdürüyor.
Yangında annesi Gülçin, ağabeyi Şenol ve 11 yaşındaki yeğeni Mina’yı kaybeden Oktay Akişli, 11 Temmuz’da Bolu Adliyesi’nden Ankara’ya başlattığı 186 kilometrelik “78 Can İçin Adalet Yürüyüşü”, 18 Temmuz’da Ulus Atatürk Heykeli önünde sona ermişti.
Kartalkaya Otel Yangını’nda yakınlarını kaybeden aileler Ankara’ya yürüyor
Platform, 2 Ekim Cuma günü de Ankara Anıtpark’ta “78 Can İçin Adalet Nöbeti” başlatacak.
Akişli: “Yaşananları unutturmaya çalışıyorlar”
bianet’e konuşan Oktay Akişli’ye göre, yangının üzerinden bir yıl sekiz ay geçmesine rağmen ne Kültür ve Turizm Bakanlığı ne de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkilileriyle ilgili bir gelişme yaşandı.
Akişli, Danıştay’ın her iki bakanlığın yetkilileri hakkında soruşturma yürütülmesine izin vermesine rağmen başsavcılığın harekete geçmediğini söyledi.
Yetki ve denetim tartışmasında Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un çelişkili açıklamalar yaptığını belirten Akişli, Ersoy’un 2021 yılında, pandemi döneminde yaptığı açıklamaları hatırlattı.
Bakan Ersoy, o dönemde Türkiye’de 12 binin üzerinde otel bulunduğunu, bunların üçte ikisinin belediye belgeli, üçte birinin ise hem belediye hem bakanlık belgeli olduğunu söylüyor. Ersoy, yeni düzenlemeyle bütün otellere bakanlıktan belge alma zorunluluğu getirdiklerini belirtiyor. Bunun gerekçesini de belediyelerin oteller açıldığında yalnızca bir kez denetim yapması, itfaiyenin rapor vermesi ve sonrasında denetim yapılmaması olarak açıklıyor. “Biz ise düzenli olarak kontrol edip denetleyecek ve Avrupa standartlarına uyacağız” diyor.
Yangının ardından Ersoy’un farklı açıklamalar yaptığını söyleyen Akişli, “Önce otelin önünde yaptığı açıklamada bütün sorumluluğun belediye ve itfaiyede olduğunu söylüyor. Yangından bir süre sonra katıldığı bir televizyon programında ise bakanlığın hiçbir sorumluluğu olmadığını, Uludağ ve Kartalkaya gibi bölgelerde yalnızca işletme için alan tahsis ettiklerini ve bütün sorumluluğun il özel idaresinde olduğunu öne sürüyor” dedi.
Akişli, yangının ardından otellerde alınmaya başlanan güvenlik önlemlerine de dikkat çekerek, “Günün sonunda tüm bunların yapılması için 78 canın bizden koparılması mı gerekiyordu?” diye sordu.
Aileler olarak üç günlük bir adalet nöbeti gerçekleştireceklerini belirten Akişli, “Çünkü yaşananları unutturmaya çalışıyorlar. Biz ise unutturmamak için elimizden geleni yapacağız” dedi.
Sayıştay raporundaki diğer bulgular
Misafir kaydı var, hasılat “0 lira”: Gelir İdaresi’nin turizm payı beyannameleri ile Emniyet’in konaklama kayıtlarını karşılaştıran Sayıştay, bazı tesislerin misafir kaydı bulunduğu halde 0,00 TL veya 0,01 TL hasılat bildirdiğini, bazılarının ise o ay için turizm payı beyannamesi vermediğini tespit etti. Bakanlık, kanunda öngörülen uyarma, para cezası ve koşulları oluştuğunda 15 günlük faaliyet durdurma yaptırımlarını uygulamadı.
Turizm için tahsis edilen alanlarda proje dışı kullanım: Sayıştay, fiziki denetimlerde turizm amaçlı tahsis edilen bazı yatırım belgeli taşınmazların tahsis sözleşmelerine ve onaylı projelere aykırı kullanıldığını tespit etti. Denetçiler, turizm amacıyla kullanılması gereken bazı alanların kişisel amaçlarla değerlendirildiğini, Bakanlıktan izin alınmadan tadilat ve ilave yapılar yapıldığını belirledi. Bazı tesislerde ise sahile doğru taşan ve mevzuata aykırı yapılar kıyılardan herkesin eşit ve serbest yararlanma hakkını fiilen engelledi.
Özel tiyatrolarda beş sezonluk yaptırım yerine bir sezon: Sayıştay, yükümlülüklerini yerine getirmeyen veya eksik yerine getiren özel tiyatrolara beş sanat sezonu destek kısıtlaması uygulanması gerekirken, uygulamada bu tiyatrolardan yardımın iadesi için dilekçe istendiğini ve yalnızca bir sanat sezonu kısıtlama uygulandığını tespit etti.
Restorasyon işlerinde “sistematik hata”: Rölöve ve Anıtlar Müdürlüklerinin kullandığı yazılım, fiyat farkı hesaplamalarında Sayıştay’ın ifadesiyle “ülke genelinde devam eden işlerde sistematik bir hata”ya neden oldu. Sayıştay ayrıca bazı yapım işlerinde yeni birim fiyat hesaplarına esas alınan işçilik sürelerinin fiili koşullarla bağdaşmadığını tespit etti.
Müze ve ören yerlerinde sözleşme hükümlerine uyulmadı: Bazı müze ve ören yerlerindeki bilet ve gişe hizmetlerinde kiracı yeterli personel çalıştırmadı, sözleşmede öngörülen turnikeleri ve kameraları kurmadı veya kamera kayıtlarını bakanlıkla paylaşmadı. Sayıştay, bu durumun bakanlığın denetim ve izleme yetkisini kısıtladığını belirtti.
Cemevi Başkanlığı ihalelerinde alt yüklenici: Sayıştay, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığının bazı hizmet alımlarında, sözleşmeler “alt yüklenici çalıştırılmayacak” hükmünü taşımasına rağmen yüklenicilerin alt yüklenici çalıştırdığını tespit etti.
(VC)
