Anayasa Mahkemesi (AYM), 1989 yılında yaptığı bir günlük çalışmanın sigorta başlangıcı sayılması için açtığı davada, benzer durumdaki çalışanlar hakkında verilen yargı kararlarının değerlendirilmemesini hak ihlali saydı. Yüksek Mahkeme, başvurucunun gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmederek yeniden yargılama yapılmasına karar verdi.
Evrensel'in haberine göre, AYM İkinci Bölümünün Kadriye Şendir'in bireysel başvurusuna ilişkin 5 Mayıs 2026 tarihli kararı, 30 Ekim'de Resmî Gazete'de yayımlandı.
1989'daki bir günlük çalışmasının sayılmasını istedi
Kadriye Şendir, 19 Eylül 2016'da Kırklareli İş Mahkemesinde açtığı davada, 11 Eylül 1989'da çalışmaya başladığı işyerindeki bir günlük çalışmasının tespit edilmesini ve bu tarihin tüm sigorta kolları bakımından sigorta başlangıcı kabul edilmesini istedi.
Kırklareli İş Mahkemesi, 8 Aralık 2017'de davayı kabul etti. Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) istinaf başvurusu da İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi.
Ancak SGK'nin temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 4 Mart 2020'de kararı bozdu.
Yargıtay, dönemin 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'ndaki el halıcılığı düzenlemesine dikkat çekti. Bu düzenlemeye göre el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar zorunlu olarak iş kazası, meslek hastalığı, analık ve hastalık sigortası kapsamında bulunuyordu. Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ise isteğe bağlıydı.
Yargıtay, Şendir'in çalıştığı işin bu kapsamda olup olmadığının araştırılmasını istedi.
Bozma kararının ardından dosyayı yeniden inceleyen Kırklareli İş Mahkemesi, işyerinin el halıcılığı faaliyeti yürüttüğünü belirleyerek 5 Kasım 2020'de davayı reddetti. Bu karar, Yargıtay tarafından 21 Nisan 2021'de onandı.
Benzer davalardaki kararlar dikkate alınmadı
Şendir, yargılama sırasında kendisiyle aynı koşullarda çalışan kişilerin açtığı davaların kabul edildiğini belirterek bu davalara ilişkin Yargıtay kararlarını mahkemeye sundu.
Başvurucu, benzer koşullardaki çalışanların sigorta başlangıç tarihlerinin işe giriş bildirgelerinde yer alan tarihler esas alınarak belirlendiğini ve bu kararların Yargıtay tarafından da onandığını söyledi.
Ancak yerel mahkeme ve Yargıtay, sunduğu kararların neden değerlendirilmediğine ilişkin herhangi bir gerekçe ortaya koymadı.
AYM: Gerekçeli karar hakkı ihlal edildi
Bireysel başvuruyu inceleyen AYM, mahkemelerin delilleri değerlendirme ve hukuk kurallarını yorumlama yetkisi bulunduğunu ancak davanın sonucunu etkileyebilecek nitelikteki itirazların gerekçeli biçimde yanıtlanması gerektiğini belirtti.
Yüksek Mahkeme, Şendir'in sunduğu Yargıtay kararlarında benzer koşullarda çalışan kişilerin sigorta başlangıç tarihlerine ilişkin farklı sonuçlara ulaşıldığına dikkat çekti.
Yerel mahkemenin bu kararları değerlendirmediğini, Yargıtayın da başvurucunun itirazlarına gerekçeli yanıt vermediğini tespit eden AYM, Anayasa'nın 36'ncı maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi.
Yeniden yargılama yapılacak
AYM, hak ihlalinin sonuçlarının giderilmesi için dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere Kırklareli İş Mahkemesine gönderilmesine hükmetti.
Mahkeme ayrıca Şendir'e 487,60 TL harç ve 40 bin TL vekâlet ücreti olmak üzere toplam 40 bin 487,60 TL yargılama gideri ödenmesine karar verdi.
AYM, ihlal kararının Şendir'in sigorta başlangıç tarihinin doğrudan değiştirilmesi ya da davanın kabul edilmesi anlamına gelmediğini de vurguladı. Yeniden yargılamada, başvurucunun sunduğu benzer kararlar ve itirazlar değerlendirilerek sigorta başlangıç tarihine ilişkin yeni bir karar verilecek.
(EMK)
