Almanya: Sol Parti, SPD ve Yeşiller Berlin'de koalisyon görüşmelerinin önünü açtı

Almanya'nın başkenti Berlin'de 20 Eylül eyalet seçimlerinin galibi Sol Parti (Die Linke), SPD ve Yeşiller, Perşembe günü imzaladıkları iki mutabakatla koalisyon hükümetinin kurulmasına yönelik resmî ön görüşmelere (Sondierungsgespräche) başlama kararı aldı.

Üç parti, antisemitizm ve toplumsal birlikte yaşama ilişkin sekiz maddelik bir belge ve örgütlü suça yönelik tutum konusunda ayrı bir anlaşma imzaladı. Berlin Yeşilleri, anlaşmaları kamuoyuna duyururken, “Böylece ön görüşmelerin temel koşulları yerine getirilmiş oldu” açıklamasını yaptı.

Bu belgeler henüz bir koalisyon sözleşmesi niteliğinde değil, hatta koalisyonun temelini oluşturacak politikalara ilişkin bir yol haritası belgesi de değil. Mutabakatlar, SPD ve Yeşillerin Sol Parti'yle hükümet kurmayı görüşmeye başlamk için öne sürdükleri koşulları karşılayan güven artırıcı ilkeler beyanı olarak hazırlandı.

Berlin 20 Eylül seçimlerinde yüzde 25,7 oyla birinci olan Elif Eralp liderliğindeki Sol Parti, böylece seçimlerden 18 gün sonra hükümet kurma müzakerelerinin ilk aşamasına geçebildi.

Antisemitizm konusunda sekiz maddelik anlaşma

Berlin Ön Görüşmelere Başlangıç Anlaşması (Berliner Vereinbarung zum Start der Sondierungen) başlıklı üç sayfalık belge, Yahudi toplumunun korunması, antisemitizmle mücadele, İsrail'in var olma hakkı ve toplumsal birlikte yaşama ilişkin sekiz temel ilkeyi belirliyor.

Üç parti, Almanya'nın Holokost nedeniyle Yahudi toplumunun korunmasında özel sorumluluğu bulunduğunu vurguluyor ve İsrail'in var olma hakkını tartışma dışı kabul ediyor.

Belge, Hamas ve diğer silahlı örgütlerin 7 Ekim 2023 saldırılarını kınarken İsrail hükümetinin politikalarının eleştirilmesinin meşruiyetini de tanıyor.

Anlaşmada iki devletli çözüm destekleniyor; Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkı savunuluyor. Gazze ve Batı Şeria'daki Filistinli sivillerin yaşadığı acı ve yıkıma da vurgu yapılıyor.

Bununla birlikte, taraflar İsrail'e yönelik genel boykot çağrılarını ve Boykot, Yatırımların Geri Çekilmesi ve Yaptırımlar (BDS) kampanyasını reddediyor.

Belgede antisemitizmle mücadele amacıyla polis ve Anayasayı Koruma Teşkilatı'nın (Verfassungsschutz) güçlendirilmesi, Yahudi kuruluşlarının güvenliğinin artırılması ve okullarda antisemitizme karşı eğitim programlarının geliştirilmesi de yer alıyor.

Berlin Anayasası'na antisemitizm, Roman karşıtlığı, ırkçılık ve diğer grup temelli ayrımcılık biçimlerine karşı koruma hükümleri eklenmesi öngörülüyor.

Antisemitizm suçlamalarında uzman kuruluna başvurulabilecek

Anlaşmanın yedinci maddesi, koalisyon partilerinin milletvekilleri hakkında ortaya çıkabilecek antisemitizm suçlamalarının nasıl ele alınacağını düzenliyor.

Buna göre, koalisyon ortaklarından en az birinin parlamento grup yöneticisinin talebiyle, Berlin'deki uzmanlar arasından önceden uzlaşmayla belirlenmiş üç kişilik bir kurul görevlendirilebilecek.

Kurul, söz konusu olayı değerlendirecek. Ancak disiplin yaptırımına ilişkin karar, ilgili partinin meclis grubunda kalacak.

Yaptırımlar, parti veya meclis grubu üyeliğinden çıkarılmaya kadar uzanabilecek.

Üç parti, antisemitizmi teşvik eden veya şiddeti yücelten kuruluşlarla ortak etkinlik düzenlememeyi de taahhüt ediyor.

Bu düzenleme, SPD ve Yeşillerin Sol Parti'nin bazı üyelerinin İsrail ve Filistin konusundaki tutumlarına ilişkin itirazları üzerine gündeme gelmişti.gruplarıyla

Örgütlü suçlarla ilişkiler için ayrı mutabakat

İkinci belge, koalisyon partilerinin temsilcilerinin örgütlü suç çevreleriyle ilişkilerine sınırlar getiriyor.

Tek sayfalık anlaşmaya göre, eyalet hükümeti üyeleri, milletvekilleri ve parti temsilcileri örgütlü suçlarla bağlantılı olduğu somut bilgilerle ortaya konan kişilerle aralarına açık mesafe koymakla yükümlü olacaklar.

Bu kişilerle aktif olarak iletişim kurulması veya gelen iletişime karşılık verilmesi dahi ağır bir ilke ihlali olarak görülebilecek.

İhlallerin somut kanıtlara dayanılarak soruşturulması ve gerektiğinde parti veya meclis grubu üyeliğinden çıkarılmaya kadar uzanan yaptırımların uygulanması öngörülüyor.

Anlaşmanın arka planında, Sol Parti Federal Meclis Milletvekili Ferat Koçak'ın polis tarafından örgütlü suç çevreleriyle ilişkilendirilen Remmo ailesinin bir üyesiyle mesajlaşması ve ailenin önde gelen ismi Issa Remmo'nun Neukölln'deki Sol Parti seçim kutlamasına katılması bulunuyor.

Koçak, mesajlaşmayı hata olarak nitelendirmiş ve Federal Meclis İçişleri Komisyonundaki görevinden ayrılmıştı.

Ancak Berlin SPD Eyalet Başkanı Steffen Krach, anlaşmanın açıklanmasının ardından Koçak'ın Sol Parti Federal Meclis grubundan da çıkarılmasını istedi.

Anlaşma Yahudi kuruluşlarının eleştirilerini sona erdirmedi

Üç partinin anlaşmaya varması, Sol Parti'ye yöneltilen antisemitizm eleştirilerini sona erdirmedi.

Almanya Yahudileri Merkez Konseyi (Zentralrat der Juden) Başkanı Josef Schuster, yazılı anlaşmanın kararlı siyasi eylemin yerini tutamayacağını söyledi.

Schuster, Sol Parti içinde antisemitizme göz yumulduğunu savunarak SPD ve Yeşillerin yalnızca açıklamalarla yetinmemesi, somut ve kişisel sonuçlar talep etmesi gerektiğini belirtti.

Yeşiller Federal Eş Başkanı Franziska Brantner de Sol Parti içinde kişilere özgü yaptırımlar uygulanmasını istedi.

Ancak Berlin'deki Yahudi toplumu Sol Parti'nin hükümette yer alması konusunda Konsey'le  görüş birliği içinde değil. Daha önce bazı Yahudi yurttaşlar Sol Parti'nin hükümet dışında tutulmasını talep ederken, aralarında yazar Deborah Feldman'ın da bulunduğu bir başka grup Sol Parti, SPD ve Yeşiller koalisyonunu desteklemişti.

Almanya | 150 Yahudinin mektubu: "Berlin için de bizim için de en iyisi Sol Parti-SPD-Yeşiller koalisyonu"

25 Eylül 2026

Üç partinin hükümet kurmaya yetecek çoğunluğu var

Berlin'de hükümet kurulmasının önünde parlamenter çoğunluk sorunu bulunmuyor.

2 Ekim'de son halini alan sandalye dağılımına göre Sol Parti 45, Yeşiller 25 ve SPD 21 milletvekilliğine sahip.

Üç partinin toplam 91 sandalyesi, 153 üyeli Berlin Eyalet Meclisi'nde hükümet kurmak için gereken 77 sandalyelik salt çoğunluktan 14 sandalye fazla.

Seçimde Sol Parti yüzde 25,7, Yeşiller yüzde 14,3 ve SPD yüzde 12,1 oy almıştı. Üç partinin toplam oy oranı yüzde 52,1'e ulaşıyor.

Berlin Eyalet Seçim Kurulu'nun kesin sonuçları 12 Ekim'de açıklaması bekleniyor.

Asıl görüşmeler şimdi başlıyor

Üç partinin bugüne kadar yürüttüğü görüşmeler, bir hükümet programı oluşturmaktan çok koalisyon müzakerelerinin başlayabilmesi için gereken karşılıklı güvenin sağlanmasına odaklandı.

Bu nedenle 8 Ekim'de açıklanan belgelerde Berlin'in başlıca ekonomik ve toplumsal sorunlarına yönelik ortak bir hükümet programı bulunmuyor.

Koalisyon için asıl müzakerelerde Sol Parti'nin seçim kampanyasının merkezine yerleştirdiği konut politikaları öne çıkacak.

Elif Eralp, özellikle büyük konut şirketlerinin kamulaştırılması ve kiraların denetlenmesi talepleriyle seçim kampanyasını yürütmüştü.

Buna karşılık SPD ve Yeşillerin kamulaştırma ve maliye politikaları konusundaki yaklaşımları Sol Parti'ninkinden farklı.

Berlin'in bütçe açıkları, sosyal hizmetlerin finansmanı, toplu ulaşım ve kamusal yatırımlar da üç partinin üzerinde uzlaşma aramak zorunda olduğu konular arasında.

Müzakerelerin ağırlık merkezi, antisemitizm ve örgütlü suçlarla ilgili mutabakatların ardından seçim kampanyasında tartışılan sosyal ve ekonomik politikalara kayacak.

(AEK)