Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), yapay zeka araçlarıyla hazırladığı yazılı beyanlarda çok sayıda hatalı ve gerçeğe aykırı içtihat atfına yer veren Romanyalı bir avukatı yasakladı. Yüksek Mahkeme avukatı iki yıl boyunca başvurucuları temsil etmekten men etti.
AİHM Başkanı Fransalı yargıç Mattias Guyomar kararı AİHM İçtüzüğü'ne dayandırdı.
Başvurusu ise söz konusu avukatın başvurusunu görüşen Daire tarafından yapıldı. Avukatın iki temsilciden biri olarak görev yaptığı başvuruyu inceleyen Daire, sunduğu yazılı beyanlarda Mahkemenin içtihatlarına ilişkin çok sayıda hata tespit etti.
Bu hatalar arasında hiç var olmamış davalara yapılan atıflar, gerçek AİHM kararlarında bulunmayan paragrafların kaynak gösterilmesi ve ileri sürülen hukuki görüşlerle ilgisiz ya da bu görüşlerle açıkça çelişen kararlara dayanılması yer aldı.

Hâkim ve savcılar için “örgüt tahmini” yapan yapay zekâ sistemi
Avukat, yapay zeka kullandığını kabul etti
Avukat, yazılı beyanlarını hazırlarken yapay zeka araçlarından yararlandığını kabul etti. Ancak tespit edilen sorunları "yanlışlıklar" ve "atıf hataları" olarak nitelendirdi.
Daire ise bunların münferit atıf hataları olmadığını, çok sayıda tekrarlanan ve esasa ilişkin hata bulunduğunu belirledi.
Yüksek Mahkeme, avukatın mesleki ve etik yükümlülüklerini yerine getirmediği sonucuna vardı.
AİHM'ye göre avukat, yapay zeka tarafından üretilen hukuki görüşleri ve içtihat atıflarını Mahkemeye sunmadan önce bağımsız ve dikkatli biçimde doğrulamakla yükümlüydü.
Bu doğrulamanın, AİHM'nin resmi içtihat veri tabanı HUDOC gibi güvenilir kaynaklar üzerinden yapılması gerekiyordu.
"Bazı atıflar hiç kontrol edilmemiş"
Avukat, başvurduğu bütün içtihatları yeterince kontrol etmediğini kabul etti. Ancak Daire, bu açıklamanın durumun ciddiyetini olduğundan hafif gösterdiğini değerlendirdi.
İncelemeye göre bazı içtihat atıfları hiçbir şekilde doğrulanmamıştı. Mahkeme, tekrarlanan hataların önemli bölümünün HUDOC üzerinde yapılacak yüzeysel bir kontrolle bile kolaylıkla tespit edilebileceğini belirtti.
Daire ayrıca avukatın davranışının adaletin işleyişine zarar verdiği sonucuna vardı. Ardından da AİHM Başkanlığına başvurdu.
Hatalı atıflar nedeniyle yazılı beyanları doğrulamak için önemli ölçüde zaman harcandığını, bu durumun da mahkemenin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki asli görevleriyle bağdaşmadığını kaydetti.
Avukatın ismi açıklanmadı
Men kararı öncesinde avukatın, Romanya hükümetinin ve Romanya Ulusal Barolar Birliğinin görüşleri alındı. Taraflara birbirlerinin açıklamalarına yanıt verme olanağı da tanındı. Görüşü istenen Yaş (Iași) Barosu ise herhangi bir açıklama sunmadı.
Daire, bütün bu değerlendirmelerin ardından avukatın davranışının, İçtüzük'ün 44D maddesinde öngörülen ve temsil yetkisinden men edilmesini mümkün kılan "istisnai koşullar" eşiğine ulaştığına karar verdi.
AİHM Başkanı Fransalı yargıç Mattias Guyomar da avukatın iki yıl süreyle temsil yetkisinden men edilmesi yönündeki başvuruyu kabul etti.
Karar ve gerekçeleri ilgili avukata, başvuruculara, Romanya hükümetine ve ilgili barolara bildirildi.
AİHM yaptığı açıklamada avukatın ismine yer vermedi.
Yapay zeka konusunda ilk
AİHM'nin avukatların başvurucuları temsil etmesini yasaklayan birçok kararları bulunuyor. Ancak yapay zeka konusunda bu bir ilk.
Mahkeme, Mart 2010'da Sırbistanlı avukat Mihailo Petrović'i, hayatını kaybetmiş kişiler adına başvuru yapması ve bazı vekaletnamelerin gerçekliğine ilişkin şüpheler nedeniyle temsil yetkisinden men etti.
Aralık 2018'de ise Ukraynalı avukat Nataliya Yevgenivna Tselovalnichenko'nun, sahtecilik belirtileri taşıyan belgeler sunması ve ölen kişiler adına başvurular yapması nedeniyle AİHM önünde başvurucuları temsil etmesini süresiz olarak yasakladı.
Romanyalı avukat hakkındaki son karar ise yapay zeka tarafından üretilen ve doğrulanmayan hukuki atıflara dayanması bakımından önceki örneklerden ayrılıyor.

Yapay zeka sağlık çalışanlarının işini kolaylaştırıyor mu?
(HA)









