Adalar’daki İBB’nin İspark At Ahırları’nda yaşayan atlardan bazıları dün (9 Eylül 2026) Kastamonu’nun Daday ilçesine gönderildi. Adadaki yurttaşlar atların taşınma şeklinin mevzuata aykırı olması gerekçesiyle dava açtı.
Büyükada’da atların akıbetine ilişkin bilgi almaya çalışan yurttaşlar, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ile Tarım ve Orman Bakanlığından konuya dair yanıt bekliyor. Adalı yurttaşlar iki gündür bilgi edinebilmek için İBB Koordinatörlüğü önünde bir araya geliyor.
Adaların Atları Platformu’ndan yurttaşlar, sürecin şeffaf yürütülmediğini, atların götürüleceğini kendi çabalarıyla öğrendiklerini belirtti. Konuya ilişkin İBB’deki kaynaklarımızdan aldığımız bilgiye göre; Büyükada’daki toplam 66 attan 19’u adada kalıyor ancak kalan kısmı Daday’a gönderiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığından ise konuya ilişkin henüz bir yanıt alamadık.
Aynı zamanda konuya ilişkin sorularımızı ilettiğimiz Daday İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden haberin yayımlandığı ana kadar bir yanıt gelmedi.
Büyükada, İBB'nin İspark At Ahırları- Fotoğraf: Cansu Acar / 2022, Mart
“Taşıma süreçleri İBB’de, sevk kararı Bakanlıkta”
İletişime geçtiğimiz İBB kaynakları atların taşıyıcılık sürecinin İBB’ye ait olduğunu ancak atların sevk edilme kararının Tarım ve Orman Bakanlığı'nın uhdesindeki ilçe müdürlüğünün direktifiyle gerçekleştiğini söyledi. İBB’nin bu süreçte eşlik eden ve gözlemci tarafta yer aldığını söyleyen kaynaklar, atların bu süreçte eziyet veya zarar görmemesi için taşınma esnasında bulunması amacıyla İBB’nin Veteriner Hizmetleri Müdürlüğünün ekiplerinin de görevlendirdiğini bildirdi.
Atların başka bir şehre sevk edilmesiyle ilgili olarak Kaymakamlığın sunduğu gerekçeye dair ise henüz net bir bilgi gelmedi. Ancak İBB kaynakları, Kaymakamlığın adada “başıboş hayvanları” bakması için bir süreliğine belediyenin bakımına verdiğini ancak ardından süreç içerisinde Bakanlık tarafından verilen kararlarla hayvanların başka yerlere yönlendirildiği bilgisini verdi. İBB’deki kaynaklarımızdan aldığımız bilgiye göre; İBB bakacağı atların 19’unu atlı zabıta olması için adada tutarak Zabıta birimine aktardı.
Ayrıca İBB’nin atların takibini yapacağı ancak kararın Bakanlık, Veteriner İlçe Müdürlüğü ve Kaymakamlıkça alındığı ve uygulandığı vurgulandı.
Taşıma süreçlerinin mevzuata uymaması gerekçesiyle dava açıldı
Öte yandan dün (9 Eylül 2026) platformdan iki yurttaş tarafından atların taşınma süreçlerinin yönetmeliklere uygun olmadığı nedeniyle yürütmenin durdurulması talebiyle dava açıldı. Hayvanları koruma mevzuatı kapsamında açılan davada Tarım ve Orman Bakanlığı ile İBB, davalılar arasında yer alıyor.
Bugün @istanbulbld adadaki son atların 17'sini böyle gönderdi @DadayBelediye'ye, durduramadık.
— Adaların Atları (@AAtlari) September 9, 2026
Sevklerin hayvan haklarına aykırılığı nedeniyle yürütmeyi durdurma talepli dava açtık.
İBB'nin satın alıp "Kurtardık" dediği 1200'den fazla attan adada sadece 12'si kaldı. #AtPogromu pic.twitter.com/vLwkh1s07t
Dava atların, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, Hayvanların Nakilleri Sırasında Refahı ve Korunması Yönetmeliği ile ilgili UKOME kararlarına ve kamu düzeni kurallarına açıkça aykırı olarak ada dışına nakledilmesi gerekçeleriyle açıldı.
Fiili nakil işlemlerinin iptali, işlemlerin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacağından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca davalı idarelerin savunması alınmaksızın ivedilikle yürütmenin durdurulması talep edildi.
Dava dosyasında taşıma sürecinde işaret edilen ihlallere ise şöyle yer verildi:
“Ayrı Bölmelerin Bulunmaması: Yönetmelik uyarınca, nakil esnasında hayvanların cinsiyet, yaş, terbiye durumu ve tür özelliklerine göre ayrı bölmelerde tutulması emredici bir kuraldır. Oysa ekte sunulan fotoğraflardan da açıkça görüleceği üzere, nakilde kullanılan araçlarda bölmeler bulunmamaktadır. Bölmesiz kapalı alanda taşınmaya çalışılan atlar panik halinde hareket etmekte, çığlıklar atmakta, birbirlerine çarpmakta ve birbirlerini ezerek ağır şekilde yaralama ve sakatlanma tehlikesi altında bulunmaktadırlar.
Standart Tır Dorselerinin Kullanılması ve Donanım Eksikliği: Nakil için özel tasarlanmış hayvan nakil vasıtaları yerine, ev eşyası taşımacılığında kullanılan standart, kapalı tır dorseleri tahsis edilmiştir. Bu dorselerde hayvanların nefes almasını sağlayacak özel havalandırma sistemleri, kaymayı önleyici özel taban zeminleri, hayvanların emniyetini sağlayan bağlama noktaları ve sarsıntı anında yaralanmaları önleyen koruyucu bariyer sistemleri kesinlikle bulunmamaktadır.
Deniz Yolu ve Ro-Ro Şartlarının Yokluğu: Adalar ile ana kara arasındaki deniz yoluyla yapılacak taşımalarda Ro-Ro gemisi ve araç standartlarının eksiksiz sağlanması zorunlu olmasına rağmen, kapalı ve havasız dorseler içerisinde deniz aşırı sevk yapılmaya çalışılması açıkça mevzuat ihlalidir.
Onay Belgesi ve Veteriner Sevk Raporunun Bulunmaması: Yönetmelik uyarınca nakil öncesinde araca ait geçerli bir "Nakil Aracı Onay Belgesi"nin bulunması ve sevkten hemen önce resmi veteriner hekim tarafından muayene yapılarak "nakle uygunluk raporu/yurt içi sevk belgesi" düzenlenmesi zorunludur. Tarafımıza gösterilemeyen bu belgelerin mevcut olmadığı, denetimsiz ve gizli biçimde atların ada dışına çıkarıldığı sabittir.”
Mart 2022- Adalar İspark At Ahırı'nda padok alanında bir at- Fotoğraf: Cansu Acar
“Daha önceki sevklerden tıra binen atın ölüsünün çıktığını biliyoruz”
Adaların Atları Platformu’ndan Zeynep Alpar, atlar adadan sevk edilirken orada bulunan yurttaşlardan biri. Konuya ilişkin ulaştığımız Alpar, “Biz bundan çok geç haberdar olduk. İBB’ye resmen sorduğumuz zaman, bir sevkin gündemde olmadığını bize söylemişlerdi. Burada yaz başında 67 at vardı bu sene. Bunları sessiz sedasız yangından mal kaçırır gibi habersiz sevk etmeye başladılar Kastamonu, Daday’a. Tıra binen atın ölüsünün çıktığını biz biliyoruz daha önceki sevklerden” dedi.
Adaların Atları Platformunca daha önce yapılan bir açıklamada ise adada yaşayan atlardan Şimşek’in Ağustos 2020’de gönderildiği Daday Belediyesi’nden sonra alındığı Balabanağa Çiftliği’nde hayatını kaybettiği duyurulmuştu. Söz konusu paylaşım şöyleydi:
2022’de ise İBB’den atlara ilişkin aldığımız bilgi şöyleydi:
“[...] toplam 859 at, Tarım ve Orman Bakanlığı teşkilatı ile koordinasyon halinde, resmi ve kayıtlı olarak sahiplendirilmiştir. Atların 662’si kamu kurum ve kuruluşlarına, 42’si sivil toplum örgütlerine, 150’si şahıslara, beşi de muhtarlara sahiplendirilmiştir. İBB bünyesinde 98 atın bakımı sürdürülmekte olup, bakım sürecinde çeşitli sebeplerle toplam 242 at ise ölmüştür.”
2022’de de atlar Kastamonu başta olmak üzere Hatay, Mersin, Niğde, Ardahan gibi belediyelere gönderilmişti.
“Bugün o atların kaçı, hangi koşullarda yaşıyor?”
Platform tarafından yapılan açıklamada ise atların kimliğine ait belgelerin Adalar Belediyesi Zabıtası’na ibraz edilmemesi sonrası Adalar Belediyesi Başkan Vekili Medine Pamuk’un bu nedenle geminin durdurulması için talimat verdiğine dikkat çekildi. Ancak İBB’ye ait geminin bir süre açıkta bekletildikten sonra istikametine devam ettiği bildirildi. Zeynep Alpar ise geminin bir müddet beklediği anda Adalı yurttaşların ümitle geminin dönmesini beklediği ancak gemi yoluna devam ettiği görülünce insanların göz yaşlarına boğulduğunu anlattı.
2020’de de 102 atın Daday Belediyesi’ne hibe edildiğinin belirtildiği açıklamada, “Bazılarının öldüğünü haber aldık. Bugün o atların kaçı, hangi koşullarda yaşıyor? Bu soruyu İBB cevaplayabiliyor mu ki ömrü Ada’da geçmiş atları Daday’a gönderiyor?” denildi. Ayrıca şu taleplere yer verildi:
“Adaları atsız bırakma, hayvanların insanlardan uzaklaştırıp yok etme politikasını reddediyoruz. Gönderilen atların gittikleri yerde kaydedilmesi ve yaşatılması, kalan küçücük at topluluğunun Ada’da atça yaşaması için elimizden geleni yapacağız.”
Ne olmuştu?
2019’a kadar atların faytonlara koşulduğu Büyükada’da, tedavisi olmayan Ruam hastalığına yakalanan 81 at öldürülmüştü.
Adalar Kaymakamlığı tarafından Aralık 2019’da yapılan açıklamada, Adalar’da karantina tedbirleri kapsamında ilçeye hayvan giriş çıkışının durdurulduğunu açıklanmıştı. Büyükada’da kazılan ve söz konusu dönemde sosyal medyada sıkça “ölüm çukurları” olarak paylaşılan iki büyük çukurun da “öldürülen atlar için hazırlandığı” iddia edilmişti.
Adalar eski Belediye Başkanı Erdem Gül de “Ruam krizi” sonrası ilan edilen karantinayla ilgili “Yıllardır devam eden bir uygulama aslında. Ada’da hastalanıp ölen atlar hiçbir zaman ada dışına çıkarılmıyor. Ada’da toprağa veriliyor. İnsanlara bulaşabilen bir hastalık Ruam. Yetkili makamlardan aldığım bilgilere göre şu ana kadar hastalığın bulaştığı kimse yok. İtlaf edilen hastalıklı hayvanlar da kireçlenerek toprağa gömüldü” demişti.
Adadaki ruam hastalığı sebebiyle öldürülen atların toplu mezar görüntülerinin ortaya çıkmasının ardından uzun yıllardır fayton karşıtı mücadele veren hayvan hakları örgütleri atların sağlığına kavuşturulması ve adalarda faytonların yasaklanması için İstanbul Büyükşehir Belediyesi Saraçhane binası önünde yaşam nöbetine başlamıştı.
Yapılan diyaloglar sonucunda İBB atları satın aldığını, fayton kullanımının yasaklanacağını duyurmuştu. Bunun üzerine başlatılan yaşam nöbeti ise sona erdirilmişti.
42 hayvan hakları örgüt ve topluluğu, atların fakülteye bedelsiz verilmesine karşı bir açıklama yayımlayarak bu uygulamayı kabul etmediklerini bildirmişlerdi. Açıklamada 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı’nın korumakla ve sağlık durumlarını kontrol etmekle yükümlü olduğu atlarla ilgili yetkisini kullanma çağrısı yapılmıştı.
2021’de ise İBB’nin ücretsiz sahiplendirdiği bin 177 attan Hatay’ın Dörtyol ilçe belediyesine gönderilen 100 atın önce bir at çiftliğine gönderildiği, bakımları karşılamayınca da çiplerinin çıkarılıp bilinmeyen kişilere satıldığı ortaya çıkmıştı. Dörtyol Belediye Başkanı Fadıl Keskin ve Dörtyol Belediyesi’nde teslim alınan atların İBB’nin sorusu üzerine kayıp olduğu ortaya çıkmıştı. Skandalın anlaşılması üzerine de Keskin, “Partime zarar vermek istemiyorum” diyerek istifa etmişti.
Ayrıca İBB elektrikli araçları filosuna eklediğini duyurarak Adalar’da ulaşım amacıyla artık bu araçların kullanılacağını bildirmişti.
2020’de ahırların da yıkılmasına karar verildi ancak tepki gelince ahırlar yerinde kaldı. İBB buralara modern at ahırları yapılacağını açıkladı. Adaların Atları Platformu Nisan 2021’de ekiplerin tepki çekmemek için alana kepçe getirmediklerini belirterek yıkımın balyozlarla yapıldığını anlamıştı. Platform üyeleri yıkımın pandemi nedeniyle sokağa çıkma yasaklarının olduğu günlerde sabah 06.00 sularında yapıldığını belirtmişti. Atlar daha sonra İBB’nin İspark At Ahırı’nda bakılmaya başlandı.
