Açık Radyo, yayın lisansının iptaline ilişkin hukuki süreci Danıştay’a taşıdı

Hukuki süreç: Apaçık bir duvar

Madra’dan sonra söz alan Avukat Ümit Altaş ise hukuki süreci şöyle anlattı:

“Ömer Bey, ‘apaçık’ ve ‘duvar’ kavramlarıyla, iki yıldır sürdürdüğümüz bu mücadelenin en yalın özetini çıkardı. Apaçık bir haksızlıkla karşı karşıyayız, tüm beyanlarımıza rağmen önümüzde sürekli bir duvar var. Sizlere kısaca ‘Ne olmuştu?’yu hatırlatayım. 24 Nisan 2024’te canlı yayınlanan Açık Gazete programına katılan konuğumuz, günün yıl dönümü ve Cumhurbaşkanı’nın taziye mesajı bağlamında yalnızca ‘soykırım’ ve ‘Ermeni Soykırımı anması’ ifadelerini kullandı. Bu ifadeler gerekçe gösterilerek RTÜK tarafından radyomuza yaptırım uygulandı. 

“RTÜK, 22 Mayıs 2024 tarihli kararıyla, sadece bu iki ifadeyi esas alarak, halkı kin ve düşmanlığa tahrik edebileceği gerekçesiyle radyoya üst sınırdan idari para cezası verdi ve programın beş kez durdurulmasına karar verdi. Karar oy çokluğuyla alındı. Üç kurul üyesi karşı oylarında, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına atıfla bu ifadelerin ifade özgürlüğü kapsamında olduğunu, verilen cezanın ağır ve ölçüsüz olduğunu açıkça belirtti. Karar 22 Mayıs’ta tebliğ edildi. Para cezası açıkça bildirildi; ancak yayın durdurma tarihlerinin ayrıca bildirileceği söylendi. Tebligat ekindeki dosya ise teknik nedenlerle açılamadı.

“Radyomuz para cezasını ödedi ve RTÜK ile iletişime geçti. Yayın durdurma tarihlerinin ne zaman bildirileceği sorulduğunda, bu bilgilerin tebligat ekinde olduğu söylendi. Bunun üzerine 2 Temmuz 2024’te yaptığımız başvuruda, ekin açılamadığı ve tarihlerden haberdar olunamadığı yazılı olarak bildirildi, yeni bir bildirim talep edildi. RTÜK bu başvuruyu yok saydı. Yanıt vermedi, savunma almadı. Ertesi gün, 3 Temmuz 2024’te, ‘yayın durdurma kararının uygulanmadığı’ gerekçesiyle lisansımız iptal edildi. Karara karşı oy kullanan üç üye, lisans iptalinin ölçüsüz olduğunu, para cezasının ödendiğini, teknik imkânsızlıkların bildirildiğini ve bu bilginin kurul üyelerine dahi sunulmadığını açıkça yazdı.

Yanıtsız bırakılan sorular

“Yani kurul, bir radyonun teknik olarak erişemediği bir bilgiye dayanarak, bu bilgiden habersiz şekilde karar verdi. Sonrasında yapılan ‘tarihler bildirildi’ yönündeki açıklamalar da gerçeği yansıtmamaktadır. Bu sürece karşı 14 Haziran 2024’te Ankara 21. İdare Mahkemesi’nde iptal davası açtık. Dava dilekçemizde, söz konusu ifadelerin ifade özgürlüğü kapsamında olduğunu; canlı yayına katılan konuğun sözleri nedeniyle, haber verme amacı değerlendirilmeden ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ortaya koyduk.

“Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve AİHM içtihatlarına ve bilimsel mütalaalara dayandık. Ancak yine bir duvarla karşılaştık. Mahkeme davayı reddetti. Gerekçede, ‘soykırım’ ifadesinin toplumun bir kesimini rahatsız edebileceği belirtildi. Daha da çarpıcı olan ise şu: Bu ifade bireysel olarak söylenirse ifade özgürlüğü sayılabilir; ancak radyo yayını söz konusu olduğunda bu kapsamda değerlendirilemez denildi. Yani mahkeme, ifade özgürlüğünü mecraya göre sınırlayan bir yaklaşım benimsedi. Üstelik ‘açık ve yakın tehlike’nin ne olduğuna dair hiçbir somut değerlendirme yapılmadı. İstinaf başvurumuz da tek cümlelik bir gerekçeyle reddedildi. Dosya şu an Danıştay incelemesinde. Lisans iptaline karşı açtığımız davada ise teknik deliller ve bilirkişi raporları, tebligat ekinin açılamamasının radyodan kaynaklanmadığını açıkça ortaya koydu. Buna rağmen mahkeme, bu delilleri değerlendirmeden, yine tek cümlelik bir kararla davayı reddetti. Temel sorular yanıtsız bırakıldı:

• Bu karar neden uygulanamadı?
• Sunulan deliller neden yeterli görülmedi?
• Kurul üyelerinin dahi bilmediği bir bilgiye dayanarak verilen bu karar nasıl adil sayılabilir?

“İstinaf da aynı şekilde reddedildi ve dosya Danıştay’a taşındı. Sonuç olarak, iki yıldır süren bu süreçte, ifade özgürlüğü kapsamında olduğu açık olan bir ifade nedeniyle, programın bütünü değerlendirilmeden, yalnızca kelimeler cımbızlanarak en ağır yaptırımlar uygulanmıştır. Delillerimiz ve savunmalarımız dikkate alınmadan, ölçüsüz bir müdahaleyle bir yayın kuruluşunun faaliyeti tamamen durdurulmuştur. Bu yalnızca kurumumuza yönelik bir işlem değildir; ifade özgürlüğüne, basın özgürlüğüne ve hukuk devleti ilkesine yönelik ciddi bir ihlaldir. Hukuki mücadelemiz Danıştay nezdinde sürmektedir. Amacımız yalnızca kendi hakkımızı değil, herkes için geçerli olması gereken ifade özgürlüğünü ve haber alma hakkını savunmaktır.”

301 sorusunun yanıtı yok

Basın toplantısı, soru-cevap bölümünün ardından sona erdi.

Soru-cevap bölümünde bianet, hukuki sürecin neden “Türklüğü, Türkiye Cumhuriyeti devletini, TBMM’yi, hükümeti veya yargı organlarını alenen aşağılamak” (TCK 301) suçu iddiası üzerinden değil de “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” (TCK 216/1) maddesi üzerinden yürütüldüğünü sordu.

bianet’in sorusuna yanıt veren Avukat Erdem Türkekul, bu soruyu kendilerinin de mahkeme heyetine yönelttiklerini; ancak hukuki olarak bir yanıt alamadıklarını belirtti. (TY)