ABDde Kadınlar, Wal Martı Dava Ediyor

24 Yaşındaki Kim, Florida'da bir mağazalar zincirinin şubesinde kasiyer olarak işe girdi. Dokuz yıl boyunca kendinden daha az eğitimli ve deneyimli erkek çalışanların birer birer terfi almasını ve yükselmesini izledi. İşle ilgili herhangi bir şikayeti olduğunda, erkek patronu ona "orospu" diye bağırıyordu. Erkek çalışanlar, iş yerinde iş saatleri içinde porno film izliyorlardı. Kim'in bundan bile yakınmaya hakkı yoktu çünkü erkek çalışanlara bu tür konularda herhangi bir yaptırım uygulanmıyordu.

19 Haziran 2001'de Kim, aynı şirkette çalışan ya da daha önceden çalışmış olan bir kaç kadınla birlikte bu olumsuz koşullara karşı bir girişim başlatmaya karar verdi. Kadınlar hep birlikte San Franciso Federal Mahkemesi'ne şikayette bulundu. Suçlama, cinsiyet ayırmcılığı üzerineydi. Şirket tarihi boyunca tam yedi yüz bin kadın istihdam edilmişti. Öteki kadın çalışanların da öyküleri dinlendiğinde ABD'nin en büyük cinsiyet ayrımcılığı davalarından biri ortaya çıkmış oldu. Mücadele uzun ve sert geçecekti ama gerekli haklar kazanıldığında, kadınların bölgedeki iş koşulları büyük ölçüde değişebilecekti.

Söz konusu şirketin tarihi ve istihdam siyaseti incelendiğinde ortaya çok ilginç rakamlar çıktı. Kadrolu çalışanlarının %72'si kadın olmasına rağmen, yönetimdeki kadın oranı sadece %37'ydi. 1962'de tek bir dükkanla yola çıkan şirket, bugün dünya çapında dört binden fazla mağazanın sahibi ve bir milyondan fazla çalışanı var. Firmanın kurucusu Sam Walton'ın ailesi, ABD'nin en güçlü hanedanlarından.

Indiana'daki Notre Dame Üniversitesi'nden ekonomi profesörü Teresa Ghilarducci, bu davanın gerçek bir örnek teşkil ettiğini, çünkü ilk kez düşük ücretle çalışan bu kadar fazla sayıda kadının cinsiyet ayrımcılığı şikayetini dile getirdiğini belirtiyor: "Biz kadınların yönetime girmesinin ne denli önemli olduğunda söz edebiliyoruz ama gerçek şu ki, kadınların çoğu düşük ücretli işlerde çalışmak zorunda kalıyor".

Kim ve arkadaşlarının avukatları, dava açıldıktan sonra tam üç yüz kadının daha kendilerine başvurduğunu açıklıyor. Üç yıl kadar sürmesi beklenen dava boyunca, bütün bu kadınları şikayetleri de tek tek dikkate alınacak.

Söz konusu firma daha önce de ayrımcılıktan sabıkalı. Özürlülere, siyahlara, sol görüşlülere ayrımcılık uyguladığı haberleri sık sık gündeme geldi. Bu konularda açılan davalarda, firmanın avukatlarının ne denli sert tavırlar sergilediği ve firmanın ödün vermez bir tutumla savaştığı da görüldü. Şimdi ise durum daha örgütlü. Çünkü ayrımcılığa uğrayan bütün elemanlar, bir web sitesi kurarak haberleşmeye başladılar ve birlikte hareket etmenin önemini vurguluyorlar.

Davayla ilgilenen kadın avukatlardan biri, "İşimizin zor olduğunu biliyoruz ama buna hazırız", diyor. "Kazanabilir miyiz? Evet, çünkü elimizde çok fazla kanıt var. Ama mücadele epeyce sürebilir".