ABD Suriye’yi ‘teröre destek veren ülkeler’ listesinden çıkardı

ABD Hazine Bakanlığı'nın pazartesi günü yaptığı açıklamaya göre Dışişleri Bakanlığı Suriye’nin “teröre destek veren ülkeler” (State Sponsor of Terrorism) statüsünü kaldırırken, El Nusra Cephesi’nin —HTŞ dahil kullandığı adlarla birlikte— “Özel Olarak Belirlenmiş Küresel Terörist” (SDGT) statüsünü de iptal etti. Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) bunun ardından HTŞ’yi Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar ve Engellenen Kişiler (SDN) listesinden çıkardı.

Böylece Suriye, 1979’da listenin oluşturulmasından bu yana taşıdığı statüden kurtuldu. ABD’nin “teröre destek veren devletler” listesinde İran, Küba ve Kuzey Kore kaldı. Statü, Suriye’ye ABD dış yardımları, savunma ihracatı ve mali işlemler bakımından ağır kısıtlamalar getiriyordu.

Karar, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun 8 Temmuz’da Kongre’ye Suriye’nin statüsünün kaldırılmasının planlandığını bildirmesiyle başlayan 45 günlük yasal inceleme süresinin tamamlanmasının ardından geldi.

HTŞ iki aşamada listeden çıkarıldı

Pazartesi günkü karar, HTŞ’nin ABD tarafından ilk kez terör listesinden çıkarılması anlamına gelmiyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı, El Nusra Cephesi’ni 2012’de El Kaide’nin Irak koluyla bağlantılı bir yapı olarak terör örgütü sistemine dahil etmiş; örgütün daha sonraki adı olan HTŞ’yi de bu tanım kapsamına almıştı.

HTŞ’nin Yabancı Terör Örgütü (FTO) statüsü 8 Temmuz 2025’te kaldırıldı. 24 Ağustos 2026’da kaldırılan örgüte ayrıca verilen Özel Olarak Belirlenmiş Küresel Terörist (SDGT) statüsü. OFAC, buna bağlı olarak HTŞ’yi malvarlığının dondurulmasını ve ABD’li kişi ve kuruluşlarla ekonomik ilişkilerinin engellenmesini öngören SDN listesinden çıkardı.

Şara’nın terör statüsü daha önce kaldırıldı

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın —savaş yıllarında kullandığı adıyla Ebu Muhammed el-Colani— ABD tarafından verilmiş bireysel terörist statüsü daha önce kaldırılmıştı.

OFAC, 7 Kasım 2025’te Şara’yı SDGT listesinden çıkardı. Şara’nın BM yaptırım listesindeki kaydı da aynı dönemde Güvenlik Konseyi kararıyla kaldırıldı.

Pazartesi günkü işlem, Şara’nın terör listesinden şahsen çıkarılması değil; geçmişte liderliğini yaptığı örgütün ABD yaptırım sisteminde baki kalan terör statüsünün ve Suriye devletinin “teröre destek” tanımının kaldırılması anlamına geliyor.

Colani’nin El Kaide geçmişi siyasi bir yakıştırma değil

Şara’nın bugün Suriye Cumhurbaşkanı olması ve Washington’ın kendisiyle diplomatik ilişki kurması, geçmişteki örgütsel konumuna ilişkin kayıtları ortadan kaldırmıyor.

Şara, Ebu Muhammed el-Colani adıyla El Nusra Cephesi’nin kurucusu ve lideriydi. El Nusra, Suriye İç Savaşı’nda El Kaide’nin Suriye kolu olarak faaliyet gösterdi. Colani, 2013’te dönemin El Kaide lideri Eymen ez-Zevahiri’ye bağlılığını açıkça ilan etti; El Kaide ile bağlarını 2016’da kestiğini açıkladı. Örgüt daha sonra çeşitli birleşmeler ve ad değişikliklerinin ardından HTŞ adını aldı.

ABD Dışişleri Bakanlığı da Colani’yi 2013’te şahsen terörist olarak tanımladı ve daha sonra yakalanmasına veya yerinin tespitine yardımcı olacak bilgi için 10 milyon dolara kadar ödül koydu. Washington bu ödülü ancak Aralık 2024’te, ABD heyetinin Şam’da Şara ile görüşmesinin ardından kaldırdı.

Dolayısıyla Şara’nın “terörist geçmişi” bugünkü rakiplerinin sonradan ürettiği bir siyasi yafta değildi. Şara, ABD tarafından resmen terörist olarak tanımlanmış ve El Kaide’nin Suriye kolunun liderliğini yapmış bir kişiydi.

Bununla birlikte, Şara’nın zaman zaman “eski IŞİD lideri” diye tanımlaması da gerçeğe uymuyor. El Nusra’nın kuruluşu Ebu Bekir el-Bağdadi’nin Irak’taki örgütüyle bağlantılı olsa da, Colani 2013’te Bağdadi’nin Nusra’yı kendi örgütüne bağlama girişimini reddetmiş ve El Kaide lideri Zevahiri’ye bağlılığını ilan etmişti.

Washington’ın Şam politikası tersine döndü

ABD’nin kararları, Beşar Esad yönetiminin 2024 sonunda devrilmesinin ardından başlayan politika değişikliğinin son halkasını oluşturuyor.

Trump yönetimi 2025’ten itibaren Suriye’ye yönelik ekonomik yaptırımları gevşetti. Buna karşılık, Esad ve çevresine, ağır insan hakları ihlalleriyle bağlantılı kişilere, IŞİD ve El Kaide bağlantılı yapılara ve İran destekli gruplara yönelik yaptırımların bir bölümü yürürlükte kaldı.

Washington böylece birkaç yıl önce başına 10 milyon dolar ödül koyduğu eski El Nusra liderinin yönettiği Suriye’yle ilişkilerinde önemli bir eşiği daha geçti: Şara’nın şahsi terör statüsünün ardından eski örgütünün ABD’deki terör tanımları ve son olarak Suriye devletinin 1979’dan beri taşıdığı “teröre destek veren devlet” statüsü kaldırılmış oldu.

(AEK)