Türkiye'deki 22 sivil toplum kuruluşu, yayımladıkları ortak çağrıda Newala Qesaba'da tekrar yapılmaya başlanan yol çalışmasının durdurulması ve bölgede araştırma yapılmasını talep etti.
Newala Qesaba'nın imar izni iptal edildi
"ölü yakınlarının yas tutma hakkın elinden alınmıştır"
AKP'li müteahhitler Newala Qesaba/Kasaplar Deresi'ni nasıl betonlaştırıyor?
Çağrıda Newala Qesaba'da ağır insan hakları ihlallerinin yaşandığı, hakikatin üstünün örtüldüğü ve geçmişle yüzleşmenin engellendiğine yer verildi.
Ülkemizde barış umudunun yükseldiği, ölülerin insanlık onuruna yakışır biçimde layıkıyla anılmaya çalışıldığı bir eşikte yüzlerce cenazenin olduğu tahmin edilen Newala Qesaba’ya beton dökerek kapatmak saklanan hakikatleri ve yaşanmış suçları görünmez kılmaktır. Zorla kaybetme vakalarına ilişkin hakikatin ortaya çıkarılmaması, toplumsal hafızada derin yarılmalara neden olmakta ve yaşanan travmanın süreğenleşmesine yol açmaktadır. Yapılan her kapatma yalnızca insanlığa karşı işlenmiş suçlarla yüzleşme olanağını ortadan kaldırmak değil, bu aynı zamanda ölü yakınlarının yas tutma hakkını ellerinden alma, yaşananların mağdurları ve tanıklarını adaletsizliğe mahkûm etme ve onları hesaplaşılamayan bir geçmişe gömerek geleceksiz bırakmaktır. Ölüye saygı ve adalet, toplumsal ortaklığın ve barış içerisinde bir arada yaşamın asgari ilkesidir. Bu nedenle Newala Qesaba’nın yapılaşmasıyla ortaya çıkabilecek adaletsizlik barış, demokrasi ve özgürlük talebine, toplumsal ortaklığa, bir arada yaşama umuduna yönelik bir saldırıdır.
"Herkesi sorumluluk almaya davet ediyoruz"
Newala Qesaba yeniden imara açıldı
Açıklamada, Newala Qesaba’nın koruma altına alınması talep edildi.
Bağımsız uzmanların ve soruşturmacıların yer aldığı objektif ve şeffaf bir soruşturma sürecinin başlatılması ve cenazelerin Minnesota Protokolüne uygun biçimde ilgili uzmanlarca çıkartılarak kimliklendirilmesi ve ölüm nedenleri saptanarak sorumluların hesap vermesinin yolu açılmalıdır. İnsanlığa karşı işlenen suçlarda, sahici ve samimi bir özrün önemli bir adımı olduğundan Newala Qesaba toplumsal hafıza mekanına dönüştürülmelidir. Newala Qesaba’da bulunan cenazelerin kimliklerinin tespit edilerek, usulüne uygun bir şekilde yakınları tarafından gömülmesi talepleri vardır. Burada yaşanmış suçların tanınması, faillerin açığa çıkarılarak yargılanması ve benzer suçların “bir daha asla” yaşanmaması için gerekli tüm tedbirlerin alınması gerekmektedir. Adalet Bakanlığı, devletin ilgili kurumları ve siyasi sorumlular ile bu ülkede insanlık onuruna sahip çıkan tüm yurttaşları Newala Qesaba’da yaşanan bu ihlale karşı çıkmaya ve sorumluluk almaya davet ediyoruz.
Newala Qesaba’da ne oldu?
1915’ten itibaren Ermeniler ve Keldaniler, 1980 ve 90’lı yıllarda da başta Kürtler olmak üzere ağır insan hakları ihlallerine uğrayan, zorla kaybedilen, işkence ve faili meçhul cinayetler sonucu yaşamını yitiren yüzlerce insanın cenazesinin bulunduğu Newala Qesaba’da 1989’da bir toplu mezar ortaya çıkarılmıştı.
22 Nisan 1989 günü alanda iş makinalarıyla yapılan kazıda birkaç saat içinde sekiz kişinin cenazesine ulaşıldı. Zorla kaybedildiği belirtilen insanların cenazeleri için bağımsız uzmanların da yer aldığı bilimsel bir çalışma yapılması bekleniyordu. Fakat aynı gün Siirt Valiliği’nin talimatıyla kazılar durduruldu, o tarihten bugüne hiçbir adım atılmadığı gibi çıkarılan sekiz cenazenin kimlikleri, ölüm nedenleri de aydınlatılmadı.
Dere, zamanla yapılaşmaya açıldı. Çöplük haline getirilen alanda, ilk olarak duble yol yapıldı. Sonrasında düğün salonu için imar izni verildi.
Daha sonra toplu mezarların bulunduğu tahmin edilen alanda Polis Akademisi kuruldu. Kefensiz yüzlerce Kürt ve Ermeni'nin gömülü olduğu alanda şimdi de bina ve villalar yapılması planlanıyor.
Yeni proje için derenin girişine, projenin detaylarını içeren tabela asıldı. War Yapı adlı şirketin yapımını üstlendiği proje kapsamında, onlarca villa, 8 katlı binalar ve yüzme havuzu yapılacak. Bina ve villaların yapılacağı alana ayrıca satış ofisi kuruldu ve ofisin çevresi demir bariyerlerle çevrelenmiş durumda.
(FY)
