İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, 2025 yılı iş cinayetleri raporunu yayımladı. Rapora göre Türkiye’de 2025’te en az 2 bin 105 işçi çalışırken yaşamını yitirdi.
Tablo “pandemi sonrasının en yüksek işçi ölümü” olarak kayda geçti. İSİG Meclisi bunun yıllardır süren “olağanlaştırılmış iş cinayetleri rejimi”nin sonuçları olduğunu söyledi.
İş cinayetlerinin tek bir “kaza” anına sıkışmadığını; devlet aygıtı, idari ve yargısal mekanizmalar, üretim ilişkileri ve sermaye birikim modelinin ölümleri büyüttüğünü ifade etti.
Türkiye, Avrupa ve dünyada en yüksek iş kaynaklı ölüm oranlarından birine sahip. Eurostat'ın Avrupa İş Kazaları İstatistikleri'ne (ESAW) göre 2023'te (2024 ve 2025 henüz yayımlanmadı) 27 Avrupa Birliği ülkesinde 3 bin 298 ölümcül kaza meydana geldi. AB’nin nüfusu Bulgaristan ve Romanya katılmadan önce yaklaşık 450 milyon kişiydi.
İSİG Meclisi'nin verilerine göre son 10 yıldaki iş cinayeti istatistikleri şöyle: 2014’te 1886, 2015’te 1730, 2016’da 1970, 2017’de 2 bin 6, 2018’de 1923, 2019’da 1736, 2020’de 2 bin 427, 2021’de 2 bin 170, 2022’de 1843, 2023'te 1932 ve 2024'te 1897 işçi.
"İş cinayetleri rejimi" yayılıyor
İş cinayetlerinin kamu-özel ayrımı tanımadığını belirten İSİG Meclisi, ölümlerin güvenceli-atipik istihdam, çocuk-yaşlı, yerli-göçmen, kır-kent fark etmeksizin yaygınlaştığını belirtti.
İSİG Meclis’ine göre sadece işyerinde alınacak teknik önlemler tek başına yetmiyor; neoliberal politikalar, Türkiye’nin uluslararası iş bölümündeki “ucuz emek rezervi” rolü, OSB’ler ve özel endüstri bölgeleri, grevlerin ve işçi direnişlerinin engellenmesi bu rejimin ana kolonlarını oluşturuyor.
Her gün "en az" 6 işçi öldü
İSİG Meclisi, 2025’te kayda geçen ölümlerin yüzde 67’sini ulusal basından, yüzde 33’ünü ise işçilerin mesai arkadaşları, aileler, sendikalar, işyeri hekimleri, iş güvenliği uzmanları, yerel basın ve çeşitli bildirimlerden derledi.
Bu nedenle rapor “en az” vurgusunu özellikle öne çıkarıyor: Meclis, kayıt altına alamadığı çok sayıda ölüm olduğunu, meslek hastalıklarına bağlı ölümlerin ise büyük ölçüde gizlendiğini ifade ediyor.
2025 yılındaki 2 bin 105 iş cinayetinin aylara göre dağılımı ocakta en az 180, şubatta 129, martta 158, nisanda 158, mayısta 178, haziranda 161, temmuzda 212, ağustosta 196, eylülde 208, ekimde 171, kasımda 219, aralıkta da 135 şeklinde gerçekleşti.
Buna göre her gün ‘en az’ 6 işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti.
2024’te her gün 5 işçi iş cinayetlerinde hayatlarını kaybetti, 71'i çocuk
Toplu iş cinayetleri: Yangın, trafik, orman yangını
Raporda “en az 5 işçinin öldüğü” toplu iş cinayetleri de yer aldı. Meclis’in aktardığı olaylar arasında şunlar bulunuyor:
- 8 Kasım: Kocaeli Dilovası’nda Ravive Kozmetik’te çıkan yangın ve patlama 7 işçinin hayatına mal oldu; 3’ü çocuktu, 6’sı kadındı.
- 23 Temmuz: Eskişehir Seyitgazi’de Kırka kırsalında orman yangınına müdahale eden 10 kişi yaşamını yitirdi (5’i Orman Genel Müdürlüğü işçisi, 5’i AKUT gönüllüsü).
- 1 Mart: Hatay Antakya’da Akarsu Çelik Yapı firmasının servis aracı tıra çarptı; 3’ü çocuk 7 işçi öldü.
- 23 Haziran: Batman Sason’da Mereto Dağı’nda adli keşif dönüşünde yaşanan kazada 5 kişi yaşamını yitirdi.
En çok ölüm: İnşaat, tarım, taşımacılık
2 bin 105 ölümün 691’i sanayi, 521’isi inşaat, 478’i hizmet, 415’i ise tarım sektöründe yaşandı.
İSİG Meclisi, 2025’te iş cinayetlerinin yoğunlaştığı üç işkolunu da “güvencesiz çalışma” ortak paydasında topladı: İnşaat, tarım, taşımacılık. Rapora göre işkollarına göre dağılımın ilk sıraları şöyle:
- İnşaat/yol: 493
- Tarım/orman: 414 (183 işçi + 231 çiftçi)
- Taşımacılık: 272
- Ticaret/büro/eğitim/sinema: 144
- Belediye/genel işler: 125
En yaygın ölüm nedeni: Trafik ve servis “baskısı”
Rapor, 2025’te en fazla ölümün trafik ve servis kazalarında yaşandığını kayda geçirdi:
- Trafik/servis kazası: 466
- Ezilme/göçük: 374
- Yüksekten düşme: 354
- Kalp krizi/beyin kanaması: 299
- Elektrik çarpması: 95
- Şiddet: 92
- İntihar: 89
Çocuk işçilikte artış: 2025’te 94 çocuk çalışırken öldü
İSİG Meclisi, çocuk işçi ölümlerinin son iki yılda hızla arttığını bildirdi: 2024’te 71 olan sayı 2025’te 94’e çıktı. Rapora göre çocuk işçiliği artık sadece kırsalda yoğunlaşmıyor; kentsel yoksulluk, OSB’lerin yayılması ve eğitim politikaları çocuk işçiliğini kent merkezlerine taşıyor.
Meclis, MESEM’lerin çocuk işçiliğini kitleselleştirdiğini vurguladı ve “eğitim” adı altında çocukların haftanın büyük bölümünde işyerlerinde 10–12 saate varan sürelerle çalıştığını belirtti.
Yaş gruplarına göre öne çıkan veriler:
- 14 yaş ve altı: 26 çocuk
- 15–17 yaş: 68 çocuk/genç
- 18–29 yaş: 382 genç işçi
- 30-49 yaş: 874 işçi,
- 50-64: 558 işçi,
- 65 yaş ve üstü 126 işçi
İSİG Meclisi hayatını kaybeden 71 işçinin ise yaşını belirleyemedi.
Kadınlar, göçmenler, sendikasızlar
Rapora göre 2025’te ölen işçilerden 138’i kadındı. İSİG Meclisi, kadın işçi ölümlerinin önemli bir bölümünün tarımda ve kayıtdışı alanlarda gerçekleştiğini, bu nedenle görünmez kaldığını ekledi.
Göçmen/mülteci işçiler açısından da tablo ağır: 2025’te 91 göçmen/mülteci işçi yaşamını yitirdi. Raporda Suriyeli ve Afganistanlı işçiler toplamın yaklaşık yarısını oluşturdu.
Sendikal örgütlülükte ise çarpıcı bir eşitsizlik ortaya çıktı: İş cinayetlerinde ölenlerin sadece 50’si (yüzde 2,37) sendikalı, 2055’i (yüzde 97,63) ise herhangi bir sendika üyeliği yoktu.
"Mücadele" çağrısı
İSİG Meclisi, raporun amacını yalnızca ölüm kayıtları tutmakla sınırlamadı. Meclis, iş cinayetlerini emek hareketinin temel mücadele başlıklarından biri haline getirmek gerektiğini söyledi ve özellikle çocuk işçiliğiyle mücadele ekseninde, toplumun farklı kesimlerini kapsayan bir “koordinatif ilişki ağı” kurulması çağrısı yaptı.
(HA)
