Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, dün akşam kabine toplantısının ardından gazetecilerin sorusu üzerine 15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlemesini de içeren torba yasa teklifinin ay sonunda meclise gönderileceğini söyledi.
Göktaş, düzenleme ile ile sosyal ağ sağlayıcılarına 15 yaşından küçük çocuklara hizmet sunmama ve hesap açmama yükümlülüğü getirileceğini söyledi. Ayrıca teklif ile "çocuklar zararlı içeriklere maruz kalmadan etkili filtreleme sistemlerinin kurulması" da önerilecek.
"Çocuğundan performatif beklentisi yüksek ebeveynin, kendine şefkati de az"
Birçok ülkenin, çocukları dijital ortamda karşılaşabilecekleri risklerden korumak için tedbirler aldığını, Avustralya'nın 16 yaş altı çocuklara sosyal medya erişimini yasakladığını hatırlatan Göktaş, şunları kaydetti:
"Sosyal medya platformlarının çocuklarımızı ticari bir meta olarak kullanmasına izin vermememiz lazım... Biz 1.5 senedir bu konuya çalışıyoruz. Uzmanlar, akademisyenler, sosyal medya platformları, sivil toplum kuruluşları ve en önemlisi aileler ve bizzat çocuklarımız ile bu konuda çalışmalar yürüttük."
Dünyada gençlere ve çocuklara yönelik sosyal medya yasakları ilk defa geçen ay Avustralya'da devreye girdi. Youtube, Instagram, Facebook ve diğer başlıca sosyal medya uygulamalarını 16 yaşın altındakilerin kullanması halinde şirketlerin para cezası ödediği düzenlemeler pek çok ülke tarafından yakından izleniyor.
Çocuğun dijital istismarı: Kidfluencer
Yasak mı, kuralları yeniden yapılandırma mı?
Çocukların erken yaşlarda dijital ortama dâhil olduklarını belirten kimi pedagoglar ise yasaklama veya sınırlamanın etkili olmayabileceği kanısında. Uzmanlar, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin kurallar yeniden yapılandırılacaksa bunun alanında uzman akademisyenlerden görüş alınarak bütüncül bir bakış açısı ile “çocuk odaklı” bir yaklaşımla hayata geçirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
Dünyada yasaklayan ilk ülke Avustralya olmuştu
Avustralya, 16 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımını tamamen yasaklayan dünyadaki ilk ülke olmuştu
Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, YouTube, Reddit, X ve Twitch gibi platformlar, 10 Aralık'tan itibaren 16 yaş altındaki tüm hesapları kapatmakla yükümlü tutulmuştu.
Uymayan şirketlereyse 49,5 milyon Avustralya dolarına (32,9 milyon dolar) kadar para cezası öngörülüyor.
SHARENTING VE DİJİTAL MAHREMİYET
"Çocuklar bilinçlendikçe ebeveynlere karşı yasal yollara başvurabilecek"
Dünyada tablo: Yaş sınırları yükseliyor, düzenlemeler sıkılaşıyor
Avustralya’nın attığı adım dünya çapında yakından takip ediliyor. Birçok ülke, sosyal medya kullanımına ilişkin yaş sınırlarını yükseltme ya da daha sıkı doğrulama şartları getirme hazırlığında.
İngiltere: 2023’te yürürlüğe giren Online Safety Act, platformlara çocukları zararlı içerikten koruma sorumluluğu getiriyor. Kesin bir alt yaş sınırı yok ancak kısıtlama baskısı artıyor.
Danimarka: Kasım ayında sosyal medyanın 15 yaşın altındaki tüm çocuklara yasaklanması planını açıkladı. Ebeveynlerin 13 yaş ve üstüne sınırlı izin verebilmesi öngörülüyor.
Malezya: 2026’dan itibaren 16 yaş altına yasak getirileceğini duyurdu.
Fransa: 2023 yasası, 15 yaş altı hesaplar için ebeveyn onayı zorunluluğu getiriyor ancak uygulamada teknik zorluklar var.
Almanya: 13–16 yaş arasındakiler yalnızca ebeveyn izniyle sosyal medya kullanabiliyor.
İtalya: 14 yaş altına ebeveyn izni zorunlu.
Çin: Küçükler için “minor mode” ile yaşa göre ekran süresi kısıtlamaları uygulanıyor.
Norveç: Sosyal medya kullanımının alt yaş sınırının 13’ten 15’e çıkarılması önerildi; ayrıca mutlak bir 15 yaş sınırı planlanıyor.
ABD: Federal düzenleme 13 yaş altındaki veri toplamayı sınırlıyor. Birçok eyalet daha sıkı yaş doğrulaması getirmek istese de ifade özgürlüğü gerekçesiyle yasal itirazlarla karşılaşıyor.
AB: Avrupa Parlamentosu kasım ayında sosyal medya için asgari yaş sınırının 16’ya çıkarılmasını öneren bir tavsiye kararı aldı. Bu karar bağlayıcı değil ancak birlik içinde yeni düzenlemelerin kapısını aralıyor.
(NÖ)
